Daşary ýurtly hökmünde Demirgazyk Kiprde emläk satmak

Daşary ýurtly satyjydan kim satyn alyp biler

Resmi düzgün: rugsat tertibi satyjynyň raýatlygyna däl-de, alyja degişlidir. Daşary ýurtly şahs ýa-da kompaniýa emlägi diňe Ministrler Geňeşiniň satyn almak rugsady bilen we 119/2026 belgili kanun güýjündäki kararyň çäklerinde satyn alyp biler (DKTR Resmi Gazet № 196, 2026-njy ýylyň 6-njy oktýabry, 4-nji madda, 52/2008 belgili Kanunyň 8(1) maddasynyň ýerine geçýär). 52/2008 belgili Kanun daşary ýurtlyny DKTR raýaty bolmadyk islendik şahs hökmünde kesgitleýär, şonuň üçin DKTR raýatlygy bolmadyk Türkiýe raýatyna hem rugsat gerek (52/2008 belgili Kanun, 2-nji madda).

Resmi düzgün: 52/2008 belgili Kanunyň 4-nji maddasyndaky çäklendirmeler daşary ýurtly emlägi başga bir daşary ýurtla geçirende hem ulanylýar (52/2008 belgili Kanun, 12-nji madda). Olaryň arasynda: oba hojalyk we tokaý ýerleri daşary ýurtlulara satylyp bilinmez, düzgünnama bilen çäklendirilen zolaklar bellenip bilner, daşary ýurtlulara bir etrabyň meýdanynyň 7%-inden we ýurduň meýdanynyň 3%-inden köpüsi satylyp bilinmez (4(1) we 4(3) maddalar).

Amalda satuwyňyzyň tamamlanyp-tamamlanmajagyny alyjynyň hukugy kesgitleýär. Daşary ýurtly alyjynyň teklibini kabul etmezden öň, alyjynyň öz aklawçysyndan satyn alşyň, alyjynyň DKTR-de eýýäm eýeçilik edýän islendik emlägini hem hasaba alyp, aşakdaky çäklere laýykdygyny ýazmaça tassyklamagyny haýyş ediň.

1. Çäkler (şu görnüşleriň biri): bir ýaşaýyş jaýly 1,338 m²-e çenli ýer bölegi; 3 kwartira çenli (DKTR-i ykrar edýän we DKTR raýatlaryna şol bir hukugy berýän döwletleriň raýatlary üçin 6); 3,300 m²-e çenli ýerdäki aýratyn duran jaý, şol ýerde ikinji ýaşaýyş jaýy bolmazlyk şerti bilen; ýa-da ýaşaýyş toplumynyň ýa-da saýtyň içinde 2 sany iki gatly aýratyn duran willa (şol bir özara deňlik düzgüni boýunça 3).
2. Taslama çäkleri: bir kwartira ýer böleginde özara baglanyşykly alyjylar ýa-da şol bir raýatlykdaky alyjylar bölümleriň ýarysyndan köpüsini satyn alyp bilmeýärler; şäher gurluşyk meýilnamasy bolan sebitdäki ýaşaýyş taslamasynyň iň köp 80%-i daşary ýurtlulara satylyp bilner.

Satuwa çykarmazdan öň dosýäni taýýarlaň

Daşary ýurtly alyjynyň rugsat arzasyna beýleki resminamalar bilen birlikde eýeçilik resminamasynyň (koçan) nusgasy, meýdany bellenen ýer meýilnamasy we satuw şertnamasy girýär (DKTR Içeri işler ministrligi, «Emläk satyn almak rugsady üçin zerur resminamalar»). Olary Tapu edarasynyň täze gözleg maglumaty bilen bilelikde taýýar saklamak teklip bilen hasaba alnan şertnamanyň arasyndaky wagty gysgaldýar.

Resmi düzgün: Tapu edarasy emlägiň üstündäki ipotekalary we kazyýet kararlaryny hasaba alýar we haýyş boýunça emlägiň kime degişlidigini görkezýän gözleg şahadatnamasyny (araştırma belgesi) berýär (DKTR Içeri işler ministrligi, Tapu ve Kadastro Dairesi-niň wezipeleri). Köçeleri we binalary düzgünleşdirmek hakynda kanuna (Cap. 96) laýyklykda, Etrap tapu edarasy rugsat talap eden işleri kabul ediş şahadatnamasy (onay belgesi) görkezilmese hasaba almaýar, müdir bu talapdan boşatmasa (16-njy madda).

1. Emlägiň häzirki ýagdaýyna gabat getirilen eýeçilik resminamasynyň nusgasy we ýer meýilnamasy.
2. Tapu edarasynyň gözlegi: eýesi we paýy, parsel, eýeçilik resminamasynyň görnüşi, ipotekalar, kazyýet kararlary, hasaba alnan şertnamalar.
3. Gurluşyk rugsady, tassyklanan taslamalar we kabul ediş şahadatnamasy, islendik giňeltme ýa-da basseýn hem goşmak bilen.
4. Ipoteka hasaba alnan bolsa, bankyňyzdan ipotekany ýapmak üçin möçber.
5. Şahsyýetiňizi tassyklaýan resminamalar, eýesi kompaniýa bolsa, onuň korporatiw resminamalary we gol çekmäge ygtyýarlygy.
6. Emläk salgytlarynyň, hyzmat tölegleriniň we kommunal hyzmatlaryň tölegleri üçin kwitansiýalar.

Daşary ýurtly alyja satuw nähili geçýär

Aşakdaky tertip 119/2026 belgili kanun güýjündäki karara esaslanýar. DKTR raýatyna satuw daşary ýurtlular üçin rugsat tertibinden geçmeýär, emma şertnama, Tapu edarasy we salgyt ädimleri ýene-de ulanylýar; yzygiderligi aklawçyňyz uýgunlaşdyrýar.

1. Özüňiziň garaşsyz, DKTR-de ygtyýarnamaly aklawçyňyzy belläň; Kipr türk aklawçylar birleşigi (Kıbrıs Türk Barolar Birliği) etrap aklawçylar kollegiýalary boýunça aklawçylaryň sanawlaryny çap edýär.
2. Bahany, töleg şertlerini we eýeçiligi geçirmegiň senesini ylalaşyň; haýsy salgydy we ýygymy kimiň töleýändigini ýazga geçiriň.
3. Şertnama gol çekiň we Möhür salgydy hakyndaky kanuna laýyklykda möhürledip alyň.
4. Bir aýyň içinde: şertnama Etrap tapu edarasynda hasaba alynýar, alyjynyň we satyjynyň satuw boýunça tölemeli salgytlary we ýygymlary tölenýär we alyjy rugsat üçin Içeri işler ministrligine arza berýär (8(6)(1) madda).
5. Karary Ministrler Geňeşi kabul edýär; onuň rugsady Resmi Gazetde çap edilýär. Rugsat ret edilip bilner we onuň möhleti siziň ygtyýaryňyzdan daşarda.
6. Çap edilen gününden başlap 75 iş gününiň içinde alyjy we satyjy eýeçilik geçiriş ýygymlaryny töleýärler (8(7) madda).
7. Çap edilen gününden başlap bir ýylyň içinde eýe we alyjy Etrap tapu edarasynda işgäriň huzurynda eýeçilik geçiriş görnüşine gol çekýärler. Satyjynyň peýdasyna ipoteka bellenmedik ýagdaýynda, bir ýyl rugsat dosýesinde görkezilen doly baha tölenen gününden başlap hasaplanýar (8(6)(2) we 8(7) maddalar).
8. Kommunal hyzmatlar we hyzmat tölegleri boýunça soňky hasaplaşyklary tamamlaň. Satuw boýunça salgytlar we ýygymlar tölenmedik wagty emläge suw we elektrik birikdirilip bilinmez (8(7) madda).

Satuw boýunça salgytlar we ýygymlar

Resmi düzgün: 31/2025 belgili Kanun bilen üýtgedilen Girdeji salgydy hakyndaky kanuna (24/1982) laýyklykda, gozgalmaýan emlägiň nähili edinilendigine garamazdan, ony islendik satmakdan, çalyşmakdan, sowgat bermekden, döwlet zerurlygy üçin almakdan ýa-da başga ýol bilen elden çykarmakdan alnan gazanç emläk satuwyndan gazanç hasaplanýar (4(1)(f)(i) madda; DKTR Resmi Gazet № 117, 2025-nji ýylyň 7-nji iýuny). Tassyklanan gaznalara wakf hökmünde bermekde, ýanýoldaşyňyza ýa-da çagalaryňyza sowgat bermekde ýa-da emlägi DKTR-de hasaba alnan kompaniýa esaslyk maýasy hökmünde goşmakda gazanç gözlenilmeýär. Bir ýaşaýyş jaýy (bir dönüme çenli ýer bilen) we bir ýer bölegi ýa-da 300 m²-e çenli bir iş jaýy üçin bir gezeklik ýeňillik, DKTR-de ýaşaýandygyna ýa-da ýaşamaýandygyna garamazdan, emläk söwdasy bilen meşgullanýanlary we daşary ýurtlulary öz içine almaýar.

Resmi düzgün: eýeçilik geçirilende ähli salgytlar, paçlar, ýygymlar, çeşmede saklanýan salgytlar, GBS we beýleki maliýe borçlary alyjy we satyjy tarapyndan güýjündäki kanunçylyga laýyklykda tölenýär (52/2008 belgili Kanun, 13(3) madda). Daşary ýurtly alyjy bilen şertnamanyň hasaba alynmagy üçin satuw boýunça salgytlar we ýygymlar tölenmelidir (119/2026 belgili kanun güýjündäki karar, 8(6)(1) madda).

Bu gollanma bilkastlaýyn hiç hili nyrh bermeýär. Gazanç salgydynyň nyrhyny, gazanjyň nähili hasaplanýandygyny, möhür salgydynyň we eýeçilik geçiriş ýygymynyň siziň bilen alyjynyň arasynda nähili paýlanýandygyny şol gün aklawçyňyz we DKTR buhgalteri tassyklamalydyr; alyjy tarapyň çykdajylary biziň emläk salgytlary we çykdajylary baradaky gollanmamyzda berlendir.

Satanyňyzda eýeçilik resminamasynyň görnüşi näme üçin möhüm

Alyjynyň aklawçysy eýeçilik resminamasynyň görnüşini we onuň taryhyny ýazmaça sorar we jogap islege hem baha täsir edýär. Her görnüşiň nämäni aňladýandygy biziň eýeçilik resminamasynyň görnüşleri baradaky gollanmamyzda düşündirilýär; satyjy üçin muny soňra ýüze çykmagyna garaşman, başda açyk aýtmak has dogrudyr.

Käbir parseller üçin 1974-nji ýyldan öňki eýeçilik möhümdir. GOV.UK demirgazykdaky köp emläkleriň eýeçiliginiň jedelli bolup durýandygyny we 2006-njy ýylyň 20-nji oktýabryndan bäri Kipr Respublikasynyň tapu edarasynda hasaba alnan eýesiniň rugsady bolmazdan şeýle emlägi satyn almagyň, satmagyň, kärendesine bermegiň, mahabatlandyrmagyň ýa-da ipoteka goýmagyň Respublikanyň jenaýat kanunyna görä jenaýatdygyny aýdýar (GOV.UK, soňky täzelenen senesi 2019-njy ýylyň 27-nji noýabry). DKTR-de 1974-nji ýyldan öňki eýeler üçin hukuk goragy Gozgalmaýan emläk komissiýasydyr (TAMK). Northea bu beýanlary baha bermezden gaýtalaýar; olaryň haýsydyr biriniň siziň parseliňize degişlidigi aklawçyňyz üçin sorag.

Eliňizde şertnama, paý ýa-da ulanyş şahadatnamasy bar bolsa

Her daşary ýurtly eýäniň öz adyna eýeçilik resminamasy ýok. Eger siz hasaba alnan şertnama esasynda satyn alan bolsaňyz, bölünmedik paýa eýeçilik edýän bolsaňyz ýa-da ulanyş şahadatnamasy bar bolsa, satuw ýoly başga bolýar we emlägi satuwa çykarmazdan öň aklawçyňyz ony düşündirmelidir.

1. Karardan öň şertnama boýunça satyn alnan, tamamlanan we tabşyrylan jaýlar: taraplar ýa-da satyjy 2026-njy ýylyň 6-njy oktýabryndan başlap 36 aýyň içinde Etrap tapu edarasynda eýeçiligi geçirmeli we şol gün ähli salgytlary hem-de eýeçilik geçiriş ýygymlaryny tölemeli; 34 aýyň içinde ýazmaça habar berlen esasly sebäp eýeçiligi has giç geçirmäge mümkinçilik berýär (119/2026 belgili kanun güýjündäki karar, 10-njy madda).
2. Taslamadaky şäriklik eýesi ýa-da tehniki päsgelçilik sebäpli aýratyn jaý üçin eýeçilik resminamasy berlip bilinmeýän paýlar: iki ýyllyk möhletiň içinde Etrap tapu edarasyna arza beren eýeler öz paýlaryny Tapu edarasynyň müdiriniň razylygy bilen geçirip bilerler (11-nji madda).
3. Ulanyş şahadatnamalary (alyjynyň çäginden ýokary bolan käbir 2024-nji ýyldan öňki şertnamalar üçin 10 ýyllyk şahadatnamalar): eýeçilik satyjyda galýar, şahadatnama ulanmak hukugyny berýär, emma eýeçiligi bermeýär we onuň eýesi hukuklary satuwdan başga ýol bilen geçirip bilmeýär. Şahadatnama berilmegi üçin emläk boýunça ähli salgytlar satyjy tarapyndan tölenen bolmaly we şahadatnamanyň eýesiniň haýyşy bilen eýeçiligi geçirmek, ähli salgytlar we ýygymlar tölenip, asyl satyjynyň razylygyna garamazdan amala aşyrylýar (Wagtlaýyn 1(2)(C) madda, 8-nji madda bilen täzeden kabul edilen görnüşinde).

Eýeçilik, ýaşamak üçin rugsatnama we raýatlyk aýry-aýry zatlar

Eýeçilik resminamasy eýeçilikdir. Ýaşamak üçin rugsatnama aýratyn ýagdaý bolup, özüňiz ýaşaýan jaýa eýeçilik etmek oňa esas bolup biler (Ýaşamak üçin rugsatnamalar we wizalar hakynda düzgünnama, 14(2)(b) madda, 2026-njy ýylyň oktýabrynda üýtgedilen görnüşinde). Raýatlyk üçünji meseledir. Eger rugsatnamaňyz satmagy meýilleşdirýän emlägiňize esaslanýan bolsa, gol çekmezden öň möhletler barada immigrasiýa boýunça hünärmenden maslahat alyň; Northea immigrasiýa boýunça maslahat bermeýär.

Northea bilen gizlin satmak

Käbir satuwlary üns çekmezden alyp barmak has amatlydyr. Gizlin satuw arkaly Northea gizlin baha kesgitlemesini, hususy tabşyrygy we laýyk alyjylar bilen tanyşdyrmagy, isleseňiz açyk bildiriş bermezden, hödürleýär. Northea size müşderi hökmünde hereket edýär we garaşsyz, DKTR-de ygtyýarnamaly aklawçylary hem-de zerur bolanda DKTR buhgalterini utgaşdyrýar; ol hukuk ýa-da salgyt pikirini bermeýär we her bir resminamany aklawçyňyz tabşyrýar.

Biziň tanyşdyrýan alyjylarymyz alyjynyň barlag sanawyna (iňlis dilinde) we daşary ýurtly alyjylar üçin düzgünlere gönükdirilýär, şeýlelik bilen hukuk meselesi baradaky soraglar şertnamadan soň däl-de, teklipden öň ýüze çykýar.

Daşary ýurtly satyjy üçin barlag sanawy

1. Özüňiziň aklawçyňyzy belläň; alyjy bilen bir aklawçyny ulanmaň.
2. Tapu edarasynda gözleg sargyt ediň we koçany, ýer meýilnamasyny, rugsady we kabul ediş şahadatnamasyny ýygnaň.
3. Eýeçilik resminamasynyň görnüşini we taryhyny ýazmaça alyň.
4. Iň pes bahany kesgitlemezden öň buhgalteriňizden gazanç salgydyny soraň.
5. Möhür salgydyny we eýeçilik geçiriş ýygymyny kimiň töleýändigini şertnamada ylalaşyň.
6. Daşary ýurtly alyjy bolsa, gol çekmezden öň onuň hukugyny ýazmaça tassyklatdyryň.
7. Bir aýlyk hasaba alyş möhletini, 75 iş günlük ýygym möhletini we bir ýyllyk eýeçilik geçiriş möhletini senenamaňyza belläň.
8. Islendik ipotekany eýeçilik geçirilende ýa-da ondan öň ýapyň.
9. Daşary ýurtlularyň eýeçilik düzgünleri häzirki wagtda 119/2026 belgili kanun güýjündäki karar (DKTR Resmi Gazet № 196, 2026-njy ýylyň 6-njy oktýabry) bilen kesgitlenýär; bu wagtlaýyn resminama bolup, uzaldylyp ýa-da çalşyrylyp bilner, eýeçilik geçiriş ýygymynyň nyrhlary hem üýtgäp biler.