Demirgazyk Kipr barada · Gazimağusa
Gazimağusa (Famagusta, Gazimağusa): görmeli ýerler
2026-njy ýylyň 24-nji oktýabryna görä: Gazimağusadaky (Famagusta, Gazimağusa) görmeli ýerleriň köpüsi türk dilinde Kaleiçi ýa-da Suriçi diýilýän galaly köne şäheriň içinde we demirgazykdaky kenarýaka boýunda ýerleşýär. Çeşmeler diwarlaryň içinde Lala Mustafa Paşa metjidini, Othello galasyny, Gury ýer derwezesini, Namık Kemal zindanyny we muzeýini hem-de Canbulat muzeýini, diwarlaryň daşynda bolsa Salamisi, Enkomini we Saint Barnabas monastyryny beýan edýär. Aşakdaky her tassyklama öz çeşmesine degişli edilýär.
2026-njy ýylyň 23-nji oktýabrynda tekstde atlandyrylan we aşakda sanalan çeşmelere görä barlandy. Taraplaryň garaýyşlary şol taraplara degişli edilýär.

Galaly şäher (Kaleiçi / Suriçi)
Ikinji derejeli çeşme bolan Wikipedia-a görä, Gazimağusanyň taryhy merkezi esasan wenesiýalylar tarapyndan 15-nji we 16-njy asyrlarda gurlan, takmynan gönüburçluk görnüşli berkitmeleriň içinde ýerleşýär, käbir bölekleri 1211-nji ýyla degişli bolup biler. Şol bir makala şäheriň başda iki derwezesiniň, ýagny Gury ýer derwezesiniň we Deňiz derwezesiniň bardygyny, Arsenal derwezesiniň 1933-nji ýylda ýer ulaglary üçin, Demirgazyk derwezäniň bolsa 1965-nji ýylda açylandygyny aýdýar.
Ýerleşişi barada Wikipedia Othello galasynyň diwarlaryň içinde ýerleşýändigini we wenesiýaly häkimiň köşgüniň öňki Lusignan şa köşgüniň ýerinde durandygyny aýdýar. Ol çykgynsyz köçeleriň Osmanly dolandyryşynda peýda bolandygyny, köp bir gatly öýüň ýanynda iki gatly ýokary gatlak öýleriniň bolandygyny goşýar. Visit North Cyprus-a görä, häzirki Namık Kemal meýdany bolan esasy meýdan Osmanly döwründe şäheriň iň işjeň bölegidi we Cafer Paşa hammamy onuň ýanynda. Cyprus Mail 2026-njy ýylyň 13-nji oktýabrynda galaly şäheri orta asyr köçeleri we berkitmeleri bolan ýaşaýan şäher merkezi diýip atlandyrdy.
1 / 2

Metjitler we kiliseler
Visit North Cyprus hem Cyprus Mail hem Lala Mustafa Paşa metjidini Saint Nicholas-yň öňki Latyn kafedral kilisesi diýip kesgitleýär, Visit North Cyprus bolsa onuň soňra Gazimağusanyň Saint Sophia (Ayasofya) metjidine öwrülendigini goşýar. Kültür Envanteri medeni miras maglumat bazasy ony metjide öwrülen kiliseleriň hataryna goşýar we Magosa Ayasofyası hem-de Aziz Nikolas Katedrali atlaryny beýleki atlar hökmünde berýär. Kıbrıs Postası 2026-njy ýylyň 7-nji iýulynda metjitde abatlaýyş işleriniň alnyp barylýandygyny, burawlamagyň ýakyndaky köçäni takmynan bir hepdelik ulaglar üçin ýapandygyny habar berdi.
Diwarlaryň içindäki kiliseler dürli çeşmeler tarapyndan dürli beýan edilýär. Wikipedia we Visit North Cyprus Nestorian kilisesi diýlip atlandyrylýan Saint George the Exiler kilisesiniň Osmanly döwründe düýe ahyry hökmünde ulanylandygyny we 1905-nji ýylda grek kiprlilere berlendigini ylalaşýar. Olar onuň senesi we ýeri barada tapawutlanýar, şonuň üçin bu ýerde ikisi hem berilmeýär. Cyprus Mail (2024-nji ýylyň 30-njy dekabry) Latynlaryň Saint George kilisesiniň köne mahallanyň demirgazygynda Othello diňi ýanynda durýandygyny, ähtimal 13-nji asyryň ahyryna degişlidigini we Aliph gaznasynyň (Aliph Foundation) maliýeleşdirmesi bilen abatlanmalydygyny aýdýar.
1 / 3

Gala, derwezeler we diwarlar
DKTR-nyň Gadymy Ýadygärlikler we Muzeýler Departamenti (Eski Eserler ve Müzeler Dairesi) Othello galasynyň ilki Lusignanlar tarapyndan portuny goramak üçin gurlandygyny, çuň çukur bilen gurşalandygyny we galaly şäheriň iki esasy girelgesiniň biri bolan Deňiz derwezesini goraýandygyny aýdýar. Ol wenesiýalylaryň ony artilleriýa bastionyna öwürmegini 1492-nji ýyla degişli edýär we howlusyndaky toplaryň bir bölegi Osmanly, bir bölegi ispan toplarydygyny aýdýar. Cyprus Mail we Departament ilkinji galanyň asyry barada dürli asyrlary, 14-nji we 12-nji asyrlary berýär, şonuň üçin bu ýerde ýeke-täk sene görkezilmeýär.
Gury ýer derwezesi barada Wikipedia at nalyna meňzeş Ravelinin Marco Paulo tarapyndan taslanandygyny, 1529-njy ýylda tamamlanandygyny we 1570-71-nji ýyllardaky gabawdan soň osmanlylar tarapyndan doldurylandygyny, onuň ýanynda täze açyklygyň kesilendigini aýdýar. Departament Gury ýer derwezesiniň Ravelin bilen goralandygyny, geçelgeleriniň, ybadathanasynyň we zindan hökmünde ulanylan ýerasty otaglarynyň bardygyny goşýar. Cyprus Mail 2023-nji ýylyň 19-njy noýabrynda BMG-niň Ösüş maksatnamasy (UNDP) tarapyndan ýerine ýetirilen, ÝB tarapyndan maliýeleşdirilen Arsenal (Canbulat) bastionynyň abatlaýşynyň tamamlandygyny habar berdi.
1 / 4

Muzeýler
Gadymy Ýadygärlikler we Muzeýler Departamenti Namık Kemal zindanyny we muzeýini wenesiýaly köşgüň galyndylarynyň üstünde gurlan, kesilen daşdan edilen iki gatly Osmanly binasy hökmünde beýan edýär. Ol ýazyjy Namık Kemalyň 1873-nji ýylyň aprelinde Kipre sürgün edilenden soň şol ýerde 38 aý saklanandygyny we 1876-njy ýylyň 29-njy iýunynda Stambula gaýdyp barandygyny aýdýar. Departament muzeýiň ilkinji gezek 1993-nji ýylda açylandygyny we 2023-nji ýylyň 9-njy maýynda täzeden düzülendigini aýdýar.
Canbulat muzeýi barada Departament onuň wenesiýalylar döwrüniň Arsenal bastionynyň aşagyndaky daş mazarda ýerleşýändigini aýdýar. Häzir görünýän italýan mermer mazar 1968-nji ýylda täzeden gurlupdyr we Departamentiň habaryna görä, Canbulat Bey Osmanly gabawy wagtynda bastiona hüjüm edip ölüpdir. Ol arheologik tapyndylary we Osmanly eserlerini, şol sanda ýaraglary, tabaklary, diwar kafelleri we Kutup Osmanyň agaç mazar ýazgysyny sanaýar. Wikipedia wenesiýaly häkimiň köşgüni Palazzo del Provveditore diýip atlandyrýar.
1 / 3
Diwarlaryň daşyndaky gadymy ýerler we monastyr
Gadymy Ýadygärlikler we Muzeýler Departamenti gözlegleriň Salamisi b.e.öň 11-nji asyra çenli yzarlaýandygyny we arheologlara görä, adamlaryň b.e.öň 1075-nji ýyldaky ýer titremeden soň Enkomini taşlap, Salamisi esaslandyrandygyny aýdýar. Ol ilkinji teňňeleriň b.e.öň 6-njy asyrda zikgelenendigini we galan harabalaryň köpüsiniň rim harabalarydygyny aýdýar. Ýer titremelerden soň imperator Constantius şäheri Constantia hökmünde täzeden gurupdyr, Departament bolsa soňky ýaşaýjylaryň 648-nji ýylda garakçy çozuşyndan soň Arsinoe göçendigini aýdýar. Visit North Cyprus uly möçberli gazuw-agtaryş işleriniň 1950-nji ýyllarda başlandygyny we 1959-njy ýylda tapylan teatryň içerik tarapa seredýändigini goşýar.
Visit North Cyprus Tuzla ýanyndaky Enkomini içerik porty bolan mis işlenýän şäher hökmünde beýan edýär; ol b.e.öň takmynan 1200-nji ýylda weýrançylykdan soň tor meýilnamasy boýunça täzeden gurlupdyr we b.e.öň takmynan 1000-nji ýylda terk edilipdir. Ol şol ýerden takmynan 1 800 zadyň Britan muzeýinde (British Museum) saklanýandygyny aýdýar. Departament Saint Barnabas monastyrynyň Salamis nekropolynyň günbatar ujunda durýandygyny, b.e. 477-nji ýylda gurlandygyny, häzirki görnüşini 1756-njy ýylda alandygyny we 1991-nji ýylyň awgustyndan başlap abatlanandygyny, 1992-nji ýylda ikon muzeýiniň açylandygyny aýdýar.
1 / 3
Plýažlar
Gazimağusa ýakynyndaky plýažlar barada çeşmeler az. Uniwersitet programmalaryny mahabatlandyrýan we şonuň üçin täjirçilik gyzyklanmasy bolan bilim maslahat beriş kärhanasy North Cyprus Education 2026-njy ýylyň 27-nji maýynda Glapsides plýažy barada sahypa çap etdi. Ol plýažyň şäherden Salamise barýan ýol boýunça takmynan 5,5 km demirgazykda ýerleşýändigini, uzyn we çägeli bolandygyny we suwunyň uzak aralyga çenli çuň bolmaýandygyny aýdýar. Talyplaryň, ýaşaýjylaryň we maşgalalaryň ony ulanýandygyny, işleýiş tertibi we möwsümleýin çäreler barada Gazimağusa şäher häkimligi bilen maslahatlaşmalydygyny habar berýär.
1 / 1
Atlar we uniwersitet şäheriniň gurşawy
Wikipedia-a görä, grek Ammochostos ady ilkinji gezek 3-nji asyrdaky Stadiasmus Maris Magni eserinde peýda bolýar we çägede gizlenen diýmegi aňladýar. Ol Fama Augusta, Famagouste we Famagosta atlaryny adyň orta asyr görnüşleri, Famagusta-ny bolsa iňlis görnüşi hökmünde sanaýar. Mağusa häzirki zaman resmi däl türk ady, Gazimağusa bolsa 1975-nji ýylyň 25-nji dekabryndan bäri resmi türk ady; şonda parlament kanuny bilen weteran manysyny berýän gazi sözi goşuldy. Gadymy ady Arsinoe bolupdyr.
Uniwersitet barada Gündogar Ortaýer deňzi uniwersiteti öňki edarasy Ýokary tehnologiýa institutynyň 1979-njy ýylda 105 talyp bilen döredilendigini we institutyň 1986-njy ýylda döwlet uniwersitetine öwrülendigini aýdýar. Uniwersitetiň taryh sahypasy onuň Gazimağusadaky salgysyny berýär. Wikipedia-a görä, Saint George the Exiler kilisesi 1989-njy ýyldan bäri EMU-nyň medeni merkezi bolup hyzmat edýär, North Cyprus Education sahypasy bolsa Glapsides plýažyny EMU kampusyna iň ýakyn köpçülik plýažy diýip atlandyrýar.
Amaly bellikler
- Açylýan wagtlar, tölegler we häzirki elýeterlilik bu sahypada görkezilmeýär. Lala Mustafa Paşa metjidiniň abatlaýşy Kıbrıs Postası tarapyndan 2026-njy ýylyň 7-nji iýulynda habar berildi, şonuň üçin elýeterlilik köne gollanmalarda aýdylandan tapawutly bolup biler.
- Çeşmeler käbir meselelerde ylalaşmaýar: Othello galasynyň ilkinji gurluşynyň senesi (Departamente görä 12-nji asyr, Cyprus Mail-a görä 14-nji asyr) we Nestorian kilisesiniň senesi hem-de ýeri. Olar tapawutlanýan ýerlerinde ýeke-täk san berilmeýär.
- Wikipedia ikinji derejeli çeşmedir. Gadymy Ýadygärlikler we Muzeýler Departamenti, Gündogar Ortaýer deňzi uniwersiteti we senelenen metbugat habarlary anyk senelere esas bolýan esasy çeşmelerdir.
- Glapsides plýažy çeşmesi täjirçilik bilim maslahat beriş kärhanasy tarapyndan çap edilýär, şonuň üçin onuň beýany resmi ýazgy däl-de, bir garaýyş hökmünde seredilýär.
Köp berilýän soraglar
Gazimağusada haýsy ýerleri görmeli?
Çeşmeler Lala Mustafa Paşa metjidi, Othello galasy, Gury ýer derwezesi, Namık Kemal zindany we muzeýi hem-de Canbulat muzeýi bolan galaly köne şäheri, şeýle hem şäheriň demirgazygyndaky Salamisi, Enkomini we Saint Barnabas monastyryny beýan edýär. Elýeterlilik şertleri üýtgeýär, şonuň üçin ýerinde anyklaň.
Kaleiçi näme?
Suriçi diýlip hem atlandyrylýan Kaleiçi Gazimağusanyň galaly köne şäheri üçin ulanylýan türk adydyr. Wikipedia esasan 15-nji we 16-njy asyrlarda gurlan, takmynan gönüburçluk görnüşli wenesiýalylar döwrüniň berkitmeleriniň içindäki, Othello galasyny, häkimiň köşgüniň ýerini we köp kiliseleri hem-de metjitleri öz içine alýan taryhy merkezi beýan edýär.
Othello galasy Gazimağusadamy?
Hawa. Wikipedia Othello galasyny Gazimağusanyň galaly şäheriniň içinde ýerleşdirýär, Gadymy Ýadygärlikler we Muzeýler Departamenti bolsa ony Gazimağusa sebiti astynda sanaýar. Departament adyň Iňlis dolandyryşy döwründen gelip çykýandygyny we resminamalaşdyrylan taryhy şahsdan däl-de, Şekspiriň pýesasyndan alnandygyny aýdýar.
Salamis nirede?
Visit North Cyprus Salamisi Kipriň gündogar tarapynda, Gazimağusanyň demirgazygynda ýerleşýän uly gadymy şäher hökmünde beýan edýär we Departament ony Gazimağusa sebiti astynda sanaýar. Departamente görä, Saint Barnabas monastyry onuň nekropolynyň günbatar ujunda durýar.
Lala Mustafa Paşa metjidi näme?
Visit North Cyprus we Cyprus Mail ony galaly şäherdäki Saint Nicholas-yň öňki Latyn kafedral kilisesi, soňra Gazimağusanyň Saint Sophia (Ayasofya) metjidi diýip beýan edýär. Kıbrıs Postası 2026-njy ýylyň 7-nji iýulynda şol ýerde abatlaýyş işleriniň alnyp barylýandygyny habar berdi, şonuň üçin elýeterliligi ýerinde anyklaň.
Famagusta näme üçin Mağusa diýlip hem atlandyrylýar?
Wikipedia Mağusa-nyň Ammochostos we Famagusta bilen şol bir kökden gelen resmi däl häzirki zaman türk görnüşidigini aýdýar. Gazimağusa 1975-nji ýylyň 25-nji dekabryndan bäri resmi türk adydyr; şonda parlament kanuny bilen weteran manysyny berýän gazi sözi goşuldy. Grek çeşmeleri Ammochostos adyny ulanýar.
Çeşmeler
- DKTR Gadymy Ýadygärlikler we Muzeýler Departamenti: Othello Kalesi
- DKTR Gadymy Ýadygärlikler we Muzeýler Departamenti: Namık Kemal Zindanı ve Müzesi
- DKTR Gadymy Ýadygärlikler we Muzeýler Departamenti: Canbulat Müzesi
- DKTR Gadymy Ýadygärlikler we Muzeýler Departamenti: Salamis Ören Yeri
- DKTR Gadymy Ýadygärlikler we Muzeýler Departamenti: St Barnabas İkon ve Arkeoloji Müzesi
- Visit North Cyprus: Salamis Ruins
- Visit North Cyprus: St George Church Greek
- Visit North Cyprus: Enkomi
- Wikipedia: Famagusta (ikinji derejeli çeşme)
- Wikipedia: Land Gate, Famagusta (ikinji derejeli çeşme)
- Wikipedia: Nestorian Church, Famagusta (ikinji derejeli çeşme)
- Kültür Envanteri: Lala Mustafa Paşa Camii
- Cyprus Mail: Varosha, the story of Cyprus's ghost town and what you can see (2026-njy ýylyň 13-nji oktýabry)
- Cyprus Mail: Historic bastion in Famagusta fully restored (2023-nji ýylyň 19-njy noýabry)
- Cyprus Mail: Restoration work to begin at Famagusta's St George of the Latins church (2024-nji ýylyň 30-njy dekabry)
- Kıbrıs Postası: Gazimağusa Suriçi'nde Mahmut Celaleddin Sokak trafiğe kapatıldı (2026-njy ýylyň 7-nji iýuly)
- Gündogar Ortaýer deňzi uniwersiteti: taryhy
- North Cyprus Education: Glapsides Beach (2026-njy ýylyň 27-nji maýy)
Demirgazyk Kipr barada soragyňyz barmy?
Etraplar, myhmanhanalar ýa-da emläk barada şahsy söhbetdeşlik üçin NORTHEA-a ýazyň.














