Demirgazyk Kipride din, ybadat ýerleri we jemgyýet durmuşy

Ybadat azatlygy: çeşmeler näme diýýär

DKTR Daşary işler ministrligine görä, din, wyždan we pikir azatlygy Konstitusiýanyň goragyndadyr, DKTR-da ýaşaýan her kim, şol sanda daşary ýurt raýatlary, "jemgyýetçilik tertibini we jemgyýetçilik ahlagyny bozmaýança" dini dabaralara we ybadatlara gatnaşyp biler. Beýanat 2016-njy ýylyň 22-nji iýul senelidir (Ministrligiň beýanaty).

Şol bir beýanata görä, DKTR-da ýaşamagy saýlan maronitler we grek kiprliler öňünden rugsat almazdan öz ruhanylarynyň ýolbaşçylygynda ybadat geçirip bilerler. Günortada ýaşaýan grek kiprlileriň UNFICYP arkaly Ministrlige geçirilýän haýyşlary barada, çözgüt bolmasa, Ministrligiň olary dört kriteriý boýunça seljerýändigi aýdylýar: ybadatyň dini taýdan ähmiýetli güne gabat gelmegi, ýeriň fiziki taýdan ýaramly we howpsuz bolmagy, ýeriň muzeý ýa-da kitaphana ýaly başga maksat üçin ulanylmazlygy we harby zolakda ýerleşmezligi.

Freedom House Freedom in the World 2024 hasabatynda (2023-nji ýyly öz içine alýar) DKTR-nyň dünýewi döwletdigini, ybadat azatlygynyň kanuny taýdan goralýandygyny we amalyýetde esasan hormatlanýandygyny aýdýar. Şol hasabat häkimiýetleriň "grek prawoslaw kiliselerine girmekde çäklendirmeleri dowam etdirýändigini", olarda ybadat geçirmek üçin rugsadyň zerurdygyny we hristianlaryň hem-de sünni bolmadyk musulmanlaryň hökümetiň sünni yslamy artykmaç görýändigi barada arz edendigini habar berýär (Freedom House). DKTR-ni diňe Türkiýe ykrar edýär.

Metjitler we mukaddes ýerler

Visit North Cyprus kipr türkleriň uly köplüginiň sünni musulman hasaplanýandygyny we diýen ýaly her obada metjidiň bardygyny aýdýar (Visit North Cyprus). Kıbrıspedia-nyň dini syýahatçylyk gollanmasy aşakdaky ýerleri sanaýar we Selimiye metjidiniň hem-de Lala Mustafa Paşa metjidiniň işleýän ybadat ýerleridigini, olara namaz wagtlaryndan daşary wagtda baralmalydygyny aýdýar (Kıbrıspedia). Gollanma şeýle hem adanyň günortasynda, ýagny DKTR-dan daşarda ýerleşdirýän Hala Sultan Tekke-ni agzaýar. Açylyş wagtlary we tölegler bu ýerde gaýtalanmaýar.

Kiliseler, monastyrlar we hristian mirasy

British Residents' Society (BRS) myhman we ýaşaýjy jemgyýetlere hyzmat edýän hristianlygyň dört şahasyny sanaýar: Anglikan Sankt-Endrýu kilisesi, Girnedäki Wengriýaly Sankt-Elizaweta Rim katolik kilisesi, Koruçamdaky Ayios Georgios maronit kilisesi we Dipkarpazdaky grek prawoslaw kilisesi; onuň din sahypasy 2024-nji ýylyň 5-nji aprelinde iň soňky gezek täzelenipdir (BRS). Visit North Cyprus musulman bolmadyklaryň köpüsiniň daşary ýurtlylar ýa-da daşary ýurtly işgärlerdigini aýdýar.

Miras ýerleri bilen işleýän jemagatlar dürli zatlardyr. Bellapais monastyry we Sankt-Barnabas monastyry Kıbrıspedia tarapyndan Gadymy eserler we muzeýler departamentine (Eski Eserler ve Müzeler Dairesi, EEMD) degişli hristian miras ýerleri hökmünde sanalýar, bu sahypa üçin açylan çeşmelerde olaryň haýsydyr birinde yzygiderli ybadat geçirilýändigi aýdylmaýar. Karpaz we Lefkoşa ýerleri üçin İskele we Karpaz: görmäge degerli ýerler we Lefkoşa: görmäge degerli ýerler sahypalaryna serediň.

Başga ynançlar we dine ynanmaýan ýaşaýjylar

Visit North Cyprus musulman bolmadyk ýaşaýjylaryň arasynda Rim katolik, Anglikan, grek prawoslaw we ýewreý jemgyýetlerini agzaýar (Visit North Cyprus), BRS bolsa ýewreý ybadaty üçin aragatnaşyk adamyny görkezýär. NORTHEA şahsy aragatnaşyk maglumatlaryny gaýtadan çap etmeýär. Açylan çeşmelerde başga ynançlar ýa-da dine ynanmaýan toparlar üçin gurnawçy tarapyndan tassyklanan häzirki jemgyýetçilik sanawy tapmandygy üçin, hiç biri sanalmaýar we hiç bir jemgyýetiň bardygy yşarat edilmeýär.

Daşary ýurtly birleşikleri we jemgyýet toparlary

Bular guramalaryň öz saýtlaryndaky beýanlardyr, goldaw däldir we NORTHEA-nyň olaryň hiç biri bilen hyzmatdaşlygy ýokdur. Agzalyk düzgünlerini, tölegleri we çäre senelerini her gurama kesgitleýär we olar üýtgeýär, şonuň üçin bu ýerde gaýtalanmaýar.

Ýoga, meditasiýa we wagtlary nähili barlamaly

NORTHEA hiç hili ýoga studiýasyny, meditasiýa toparyny ýa-da dynç alyş programmasyny sanamaýar. Onuň açan ýeke-täk ýoga dynç alyş sahypasy geçen dynç alyşlary beýan edýärdi, geçen çäreler bolsa häzirki hökmünde görkezilmeýär. Häzirki sanaw üçin gurnawçynyň senäni, ýeri, dili, bahany we aragatnaşyk usulyny özüniň tassyklamagy gerek.

Syýahatdan öň gurnawçydan ýa-da ýeriň dolandyryjysyndan ybadat ýa-da açylyş wagtyny, ybadat wagtynda gelýänleriň girip bilip-bilmejekdigini, eşik we surata düşürmek düzgünlerini hem-de rugsadyň gerekdigini ýazmaça soraň we jogabyň senesini belläň. Taryhy we dini ýerlerde wagtlar we tertipler duýdurylman üýtgäp biler.