Demirgazyk Kipr barada · Sitrus bagy
Demirgazyk Kiprdäki Güzelyurt we Lefke sitrus bagy
2026-njy ýylyň 28-nji oktýabryna görä, Güzelyurt oba hojalyk barlag stansiýasynyň 2019-njy ýyldaky makalasy DKTR-da sitrus ösdürip ýetişdirmegiň Güzelyurt we Lefke sebitlerinde jemlenendigini aýdýar, 2017-nji ýyldaky Ministrlik statistikasyna salgylanýan Lefke Ýewropa Uniwersitetiniň bir sahypasy bolsa bu ikisiniň önümçiligiň 98%-den gowragyny emele getirýändigini görkezýär. Çeşmelerde Valencia, Yafa, Washington Navel, Navelina we Newhall apelsinleri, şeýle hem mandarinler, limonlar we greýpfrut atlandyrylýar. Güzelyurt şäher häkimligi we BRTK her ýyl geçirilýän Apelsin festiwalyny beýan edýär; ol 2026-njy ýylda 21-nji iýuna çenli dowam edýändigi habar berildi. Her ýazgy öz çeşmesine salgylanýar.
2026-njy ýylyň 28-nji oktýabrynda tekstde atlandyrylan we aşakda sanalan çeşmelere görä barlandy. Taraplaryň garaýyşlary şol taraplara degişli edilýär.
Sitrus nirede ösdürilýär: Güzelyurt we Lefke sebiti
Güzelyurt oba hojalyk barlag stansiýasy barada Çimen we kärdeşleriniň 2019-njy ýyldaky makalasyna görä, DKTR-da sitrus ösdürip ýetişdirmek Güzelyurt we Lefke sebitlerinde jemlenendir, sitrus önümçiliginiň takmynan 98%-i Güzelyurt sebitinden gelýär. Makala muny esasy maglumat hökmünde berýär we Yeşiloğlu we başg.-a salgylanýar. 2017-nji ýyldaky Oba hojalyk we tebigy serişdeler ministrliginiň statistikasyna salgylanýan Lefke Ýewropa Uniwersitetiniň bir sahypasy 99,721 tonna sitrus habar berýär, onuň 22,685 tonnasy Lefke etrabynda öndürilipdir, we Lefke bilen Güzelyurduň bilelikde 98%-den gowrak paýy emele getirýändigini aýdýar. Sahypanyň öz sanlary takyk jemlenmeýär, şonuň üçin olar bu ýerde ýazylyşy ýaly getirilýär.
Güzelyurt şäher häkimligi şäheri Girne (Kyrenia), Lefke we Lefkoşa aralygynda ýerleşdirýär, Visit North Cyprus bolsa ony sitrus ösdürilýän sebitiň merkezinde ýerleşýär diýip beýan edýär. Şäheriň görmeli ýerleri üçin Güzelyurt we Lefke sahypasyna, ösümlikler we haýwanlar üçin Ösümlikler we haýwanat dünýäsi sahypasyna, oba hojalyk ýerlerine degişli düzgünler üçin Demirgazyk Kiprdäki oba hojalyk ýerleri we meýdanlar sahypasyna serediň.
1 / 7
Çeşmelerde atlandyrylan apelsin sortlary
Çimen we başg. (2019) boýunça, DKTR-nyň sitrus meýdany 2018-nji ýylda 43,148 dekar bolupdyr, onuň takmynan 71%-i (30,734 dekar) apelsindir. Makala Valencia-ny 27,697 dekar, Yafa-ny 2,864 dekar we Washington Navel-i 173.5 dekar diýip görkezýär. Ol bu sanlar üçin Yeşiloğlu we başg. (2011) işine salgylanýar, emma olary 2018-nji ýyla degişli edýär, şonuň üçin ýyl makalanyň öz aýdýany bolup, seresaplylyk bilen okalmalydyr.
Makala şeýle hem Güzelyurt oba hojalyk barlag stansiýasynyň uýgunlaşdyryş meýdançalarynda ekilen iki ir ýetişýän naval apelsini, Navelina we Newhall barada hem aýdýar. 2023-nji ýylyň 2-nji fewralynda çap edilen makalada Demirgazyk Kipr sitrus öndürijileri birleşiginiň başlygy Turgut Akçın öňki möwsümiň önümini 56,877 tonna valencia we 1,329 tonna yafa apelsini diýip görkezdi.
1 / 7
Lefke we Yafa apelsini
Lefke şäher häkimliginiň "Lefkede näme etmeli?" sahypasy gelýänleriň Lefkedäki apelsin bagyndan Yafa apelsinlerini ýygyp biljekdigini we hurma palmalary bilen apelsin agaçlarynyň bile ösýändigini görmek mümkindigini aýdýar. Şol bir sahypa "Yafa Portakal"-y ýerli aýratyn tagamlaryň hataryna, "Lefke Yafa Portakal Festivali"-ni bolsa şäheriň festiwallarynyň hataryna goşýar. Kıbrıs Postası 2018-nji ýylyň 1-nji aprelinde 9-njy Yafa Portakal Şöleni-ni habar berdi, 2016-njy ýylyň 4-nji aprelindäki Cittaslow sahypasy bolsa Lefkede 2016-njy ýylyň 2-nji we 3-nji aprelinde geçirilen "Jaffa Orange Festival"-y beýan edýär. Ikisi hem ýokarda agzalan Güzelyurt Apelsin festiwalyndan aýrydyr.
2017-nji ýyldaky Oba hojalyk we tebigy serişdeler ministrliginiň statistikasyna salgylanýan Lefke Ýewropa Uniwersitetiniň bir sahypasy Lefke etrabynyň 8,115 tonna apelsinini 5,090 tonna Valencia we 2,705 tonna "Yafa –Shaimouti" diýip bölýär; ol muny adyň manysyny düşündirmezden bir sort ýazgysy hökmünde ýazýar. Bölekler jemlenmeýär: 5,090 bilen 2,705 jemi 7,795 edýär, 8,115 tonna apelsin bilen 12,215 tonna mandarin bolsa Lefke etraby üçin berýän 22,685 tonnasyna garşy 20,330 edýär. Sahypada sene ýok, şonuň üçin sanlar ýazylyşy ýaly getirilýär. Bu ýerde açylan çeşmeler Yafa, Shaimouti we Jaffa-nyň takyk sinonimdigini aýtmaýar, şonuň üçin bu sahypa olary her çeşmäniň ýazyşyndan başga ýol bilen deňlemeýär.
Taryh barada, Lefke şäher häkimliginiň taryh sahypasy 1923-nji ýyldan 1929-njy ýyla çenli ýazgylarynda Pendaya portundan eksport edilen sitrus üçin agramlamak tölegi ýygnalmandygyny görkezýändigini aýdýar. Ol sort atlandyrmaýar. Havadis 2018-nji ýylyň 31-nji martynda Lefkeniň nyşany hökmünde beýan edilýän Yafa apelsini heýkeliniň şäherdäki aýlaw ýolunda goýulandygyny habar berdi.
1 / 8
Çeşmelerde mandarinler, limonlar we greýpfrut
Çimen we başg. (2019) 2018-nji ýylda mandarini 4,774 dekar, greýpfruty (altıntop) 4,058 dekar we limony 3,581 dekar diýip görkezýär, getirilen çeşme barada şol bir bellik bilen. İstiklal-da (2023) Akçın öňki möwsümiň önümini 53,669 tonna mandora mandarini (ony king diýip hem atlandyrýar), 3,500 tonna limon, 3,000 tonna greýpfrut we 1,137 tonna W. Murcott diýip görkezýär we king bilen valencia-nyň umumy önümçiligiň 85–90%-ni emele getirýändigini aýdýar.
FreshPlaza (2017) Akdeniz Sitrus eksportçylary birleşiginiň başlygy Ahmet Hasturk-dan sitata getirip, onuň esasy önümleriniň hataryna Valencia apelsinlerini, Mandora (Ortanique), W Murcott, WSM greýpfruty we limonlary goşýar hem-de ýeňil gabygy aýrylýan mandarinlere we çigitsiz limonlara bolan islegi görkezýär.
1 / 6
Hasyl möwsümi: çeşmeler näme aýdýar
Çimen we başg. (2019) 2016-njy ýyl möwsüminde satsuma mandarinleri Okitsu we Clausellina-nyň sentýabr, oktýabr we noýabr aýlarynda, naval apelsinleri Navelina we Newhall-yň bolsa oktýabr, noýabr we dekabr aýlarynda ýygnalandygyny habar berýär. Makalanyň netijesi Newhall üçin optimal ýygym wagty hökmünde oktýabr aýynyň ortasyny, Navelina üçin bolsa noýabr aýynyň ortasyny görkezýär.
2023-nji ýylyň 2-nji fewralyndaky İstiklal makalasynda Cypfruvex-iň baş müdiri Cemal Redif hasyl ýygymynyň sentýabrda başlanýandygyny we sort garyndysy giňeldilse iýun aýyna çenli dowam edip biljekdigini aýdýar. Makalalarynyň emeli aň kömekçileri bilen ýazylandygyny aýdýan Cyprus FAQ 2025-nji ýylyň 13-nji dekabrynda Akçınyň king mandarini bilen Valencia hasylynyň başlanýan wagtyny ýanwaryň ahyryndan fewrala çenli diýip görkezendigini habar berdi.
1 / 5
Güzelyurt Apelsin festiwaly
Güzelyurt şäher häkimligi Apelsin festiwalynyň her ýyl guralýandygyny aýdýar. BRTK 2026-njy ýylyň 16-njy iýunynda Güzelyurduň 48-nji Apelsin festiwalynyň öňki agşam başlandygyny we ýekşenbe agşamyna, 21-nji iýuna çenli Güzelyurt Festiwal seýilgähinde dowam etjekdigini habar berdi. Ol Häkim Mahmut Özçınar-yň apelsini zähmetiň, bolçulygyň we Güzelyurduň nyşany diýip beýan edýändigini sitata getirýär.
BRTK 2025-nji ýylyň 16-njy iýunynda 47-nji festiwalyň şol gün açyljakdygyny we 22-nji iýuna çenli dowam etjekdigini, Güzelyurt Kurtuluş başlangyç mekdebinden sagat 18:30-da ýöriş geçiriljekdigini we ähli çärelere mugt girişiň bolandygyny habar berdi. Seneler we maksatnamalar ýyldan ýyla üýtgeýär, şonuň üçin sapar meýilleşdirilmezden öň häkimligiň häzirki yglanyny barlaň.
1 / 6
Güzelyurt muzeýi, bazary we pudagyň guramalary
Güzelyurt şäher häkimligi şäheriň muzeýini arheologiýa we tebigat bölümleri bolan iki gatly bina hökmünde beýan edýär; ol 1974-nji ýyldan öň Metropolitan binasy hökmünde ulanylypdyr we 1979-njy ýylda muzeý hökmünde açylypdyr. Ol muzeýiň sergileriniň hataryna Tumba tou Skourou tapyndylaryny we Artemida heýkelini atlandyrýar. Visit North Cyprus Arheologiýa we tebigat muzeýini Mukaddes Mamas ybadathanasynyň ýanyndaky binalarda ýerleşdirýär we ýerli önümleriň satylýan şenbe bazaryny beýan edýär.
Hasyl bilen baglanyşykly guramalar barada, Kıbrıs Postası-na görä, Ministr Hüseyin Çavuş 2025-nji ýylyň iýulynda Kipr miwe we gök önüm marketing kompaniýasynyň (Cypfruvex) 29-njy umumy ýygnagynda Güzelyurda oba hojalyk suwunyň eltilmeginiň sitrus bagynyň hilini we öndürijiligini ýokarlandyrandygyny aýtdy. FreshPlaza (2017) Güzelyurt sitrus sebitinde 25 agza kompaniýasy bolan eksportçylar birleşigini habar berýär.
1 / 6
Amaly bellikler
- Sanlar dürli ýyllardan we çeşmelerden gelýär we göni deňeşdirilmeýär: Lefke Ýewropa Uniwersitetiniň sahypasynyň getirýän 2017-nji ýyldaky Ministrlik statistikasy, 2019-njy ýyldaky makaladaky 2018-nji ýyl meýdan tablisasy, 2017-nji ýyldaky FreshPlaza söhbetdeşligi we öňki möwsüm üçin öndürijiler birleşiginiň başlygyny sitata getirýän 2023-nji ýyldaky makala.
- Çimen we başg. (2019) 2018-nji ýyla degişli edýän meýdan sanlary üçin Yeşiloğlu we başg. (2011) işine salgylanýar, makalanyň gysgaça mazmuny bilen netijeleri bolsa mandarin hasyly üçin bir aýda tapawutlanýar, şonuň üçin bu ýerde diňe düşnükli aýlar berilýär.
- Çeşmelerde iki paý duş gelýär: önümçiligiň takmynan 98%-i Güzelyurt sebitinden (Çimen we başg.) we 98%-den gowragy Lefke bilen Güzelyurtdan bilelikde (Lefke Ýewropa Uniwersitetiniň sahypasy). Olar ýazylyşy ýaly habar berilýär we biri-birine laýyklaşdyrylmaýar.
- Atlar çeşmelere görä tapawutlanýar: Çimen we başg. Yafa bilen Washington Navel-i aýry ýazgylar hökmünde sanaýar, İstiklal 1,329 tonnalyk sany üçin diňe "yafa" ulanýar, Lefke sahypasy bolsa "Yafa (Shaimouti)" diýip ýazýar. İstiklal mandora mandarinini "king" diýip atlandyrýar, FreshPlaza bolsa Mandora (Ortanique) diýip ýazýar.
- Cyprus FAQ makalalarynyň emeli aň kömekçileri bilen döredilendigini aýdýar, şonuň üçin onuň 2025-nji ýylyň dekabryndaky hasyl wagty baradaky beýanaty diňe Akçınyň habar berlen sözi hökmünde getirilýär. Lefke Ýewropa Uniwersitetiniň sahypasynda sene ýok; onuň sanlary atlandyrýan 2017-nji ýyldaky statistikasyna degişli edilýär.
- Bu sahypa Oba hojalyk barlag institutynyň sort broşýuralaryna ýa-da resmi statistik tablisalara salgylanmaýar, şonuň üçin hiç bir tonna ýa-da meýdan sany häzirki resmi san hökmünde berilmeýär. Häzirki maglumatlar üçin Oba hojalyk we tebigy serişdeler ministrligini we Statistika institutyny, festiwal seneleri üçin bolsa Güzelyurt şäher häkimligini barlaň.
Köp berilýän soraglar
Demirgazyk Kipriň haýsy sebitlerinde sitrus ösdürilýär?
Çimen we başg. (2019) DKTR-da sitrus ösdürip ýetişdirmegiň Güzelyurt we Lefke sebitlerinde jemlenendigini aýdýar. 2017-nji ýyldaky Ministrlik statistikasyna salgylanýan Lefke Ýewropa Uniwersitetiniň sahypasy bu ikisiniň bilelikde sitrus önümçiliginiň 98%-den gowragyny emele getirýändigini aýdýar.
Güzelyurduň töwereginde haýsy apelsin sortlary ösdürilýär?
Çimen we başg. (2019) Valencia, Yafa we Washington Navel-i 2018-nji ýyl üçin meýdany boýunça sanaýar we Navelina bilen Newhall-y Güzelyurt oba hojalyk barlag stansiýasynda öwrendi. İstiklal (2023) öndürijiler birleşiginiň başlygyny sitata getirip, valencia we yafa önümini atlandyrýar.
Demirgazyk Kiprde sitrus hasyly haçan ýygnalýar?
2016-njy ýyldaky synagda Çimen we başg. satsuma mandarinleriniň sentýabrdan noýabra, naval apelsinleriniň bolsa oktýabrdan dekabra çenli ýygnalandygyny habar berýär. İstiklal (2023) Redif-i sitata getirip, hasyl ýygymynyň sentýabrda başlanýandygyny we has giň sort garyndysy bilen iýun aýyna çenli dowam edip biljekdigini aýdýar.
Güzelyurt Apelsin festiwaly haçan geçirilýär?
Güzelyurt şäher häkimligi festiwalyň her ýyl geçirilýändigini aýdýar. BRTK 48-nji festiwalyň 2026-njy ýylda 21-nji iýuna çenli, 47-nji festiwalyň bolsa 2025-nji ýylda 16-njy iýundan 22-nji iýuna çenli dowam edendigini habar berdi. Seneler her ýyl üýtgeýär, şonuň üçin häkimligiň häzirki yglanyny barlaň.
Yafa apelsini näme?
Çimen we başg. (2019) Yafa-ny 2018-nji ýylda 2,864 dekar meýdany eýelän apelsin sorty hökmünde sanaýar, Lefke Ýewropa Uniwersitetiniň sahypasy bolsa ony "Yafa (Shaimouti)" diýip ýazýar. İstiklal (2023) Akçını sitata getirip, Lefkeniň ony häzir hem öndürýän ýeke-täk sebitdigini, içerki bazar üçin öndürýändigini aýdýar.
Mandarinler, limonlar we greýpfrut hem ösdürilýärmi?
Çimen we başg. (2019) mandarin, greýpfrut we limon üçin 2018-nji ýyl meýdanlaryny berýär. İstiklal (2023) Akçını sitata getirip, mandora (king) mandarini, limon, greýpfrut we W. Murcott üçin öňki möwsümiň önümini berýär, FreshPlaza (2017) bolsa Mandora, W Murcott, WSM greýpfruty we limonlary sanaýar.
Güzelyurtda muzeý barmy?
Güzelyurt şäher häkimligi arheologiýa we tebigat bölümleri bolan, 1979-njy ýylda açylan iki gatly muzeýi beýan edýär. Visit North Cyprus Arheologiýa we tebigat muzeýini Mukaddes Mamas ybadathanasynyň ýanynda ýerleşdirýär. Şeýle hem Güzelyurt we Lefke görmeli ýerleri sahypasyna serediň.
Cypfruvex näme?
Kıbrıs Postası (2025-nji ýylyň 8-nji iýuly) ony Kipr miwe we gök önüm marketing kompaniýasy diýip atlandyrýar, baş edarasynyň Kalkanlı-dadygyny we Ministr Çavuş-yň onuň 29-njy umumy ýygnagynda çykyş edendigini habar berýär. İstiklal (2023) Cemal Redif-i onuň baş müdiri hökmünde sitata getirýär.
Demirgazyk Kipr näçe sitrus öndürýär?
Lefke Ýewropa Uniwersitetiniň sahypasy 2017-nji ýyldaky Ministrlik statistikasynda 99,721 tonna habar berýär. Cyprus FAQ (2025-nji ýylyň 13-nji dekabry) Akçınyň şol möwsümde zordan 100,000 tonna hasyl garaşýandygyny sitata getirýär. Çeşmeler ýyl we usul boýunça tapawutlanýar.
Lefkeniň öz apelsin festiwaly barmy?
Lefke şäher häkimliginiň "Lefkede näme etmeli?" sahypasy Lefke Yafa Portakal Festivali-ni sanaýar. Kıbrıs Postası 2018-nji ýylyň 1-nji aprelinde 9-njy Yafa Portakal Şöleni-ni habar berdi, Cittaslow sahypasy bolsa 2016-njy ýylyň 2-nji we 3-nji aprelinde Jaffa Orange Festival-y beýan edýär. Häzirki seneler üçin häkimligi barlaň.
Lefke näçe tonna Yafa apelsini öndürdi?
2017-nji ýyldaky Ministrlik statistikasyna salgylanýan Lefke Ýewropa Uniwersitetiniň sahypasy Lefke etrabynyň 8,115 tonna apelsini içinde 2,705 tonna Yafa –Shaimouti berýär. Onuň ara jemleri takyk jemlenmeýär we sahypa senesizdir, şonuň üçin ony häzirki san hökmünde däl-de, habar berlişi ýaly alyň.
Gelýänler Lefkede apelsin ýygyp bilerlermi?
Lefke şäher häkimliginiň "Lefkede näme etmeli?" sahypasy Yafa apelsinlerini Lefkedäki apelsin bagyndan ýygyp bolýandygyny aýdýar. Ol sene, ýer ýa-da şert bermeýär, şonuň üçin meýilleşdirmezden öň häkimlikden soraň. Kıbrıs Postası (2018) Yafa festiwalynda agaçlardan apelsin ýygmagyň hem bolandygyny habar berdi.
Çeşmeler
- Çimen we başg. (2019), Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology: ir ýetişýän mandarin we apelsin sortlary, Güzelyurt
- Lefke Ýewropa Uniwersiteti: DKTR-da sitrusa alternatiw ekinler (Oba hojalyk ylymlary we tehnologiýalary fakultetiniň dekany)
- İstiklal: DKTR-da sitrus bazary nähili şekillener (2023-nji ýylyň 2-nji fewraly)
- FreshPlaza: Demirgazyk Kipriň sitrus pudagy giňelýär (2017-nji ýylyň 20-nji sentýabry)
- Cyprus FAQ: apelsin we mandarin hasylynyň çaklamasy (2025-nji ýylyň 13-nji dekabry)
- Güzelyurt şäher häkimligi: Güzelyurt
- Visit North Cyprus: Güzelyurt
- BRTK: 48-nji Güzelyurt Apelsin festiwaly öňki agşam başlandy (2026-njy ýylyň 16-njy iýuny)
- BRTK: 47-nji Güzelyurt Apelsin festiwaly şu gün başlanýar (2025-nji ýylyň 16-njy iýuny)
- Kıbrıs Postası: Çavuş, Cypfruvex-iň indi karzy ýok we ol durnukly (2025-nji ýylyň 8-nji iýuly)
- Wikipedia: Morphou (ikinji derejeli çeşme)
- Wikipedia: Lefka (ikinji derejeli çeşme)
- Lefke şäher häkimligi: Lefkede näme etmeli?
- Lefke şäher häkimligi: Lefkeniň taryhy (Lefke'nin Tarihçesi)
- Kıbrıs Postası: Yafa Portakal Şöleni Lefkede geçirildi (2018-nji ýylyň 2-nji apreli)
- Cittaslow: Lefke (DKTR) - Jaffa Orange Festival 2016 (2016-njy ýylyň 4-nji apreli)
- Havadis: Yafa apelsini Lefkeniň merkezine goýuldy (2018-nji ýylyň 31-nji marty)
- Lefke Ýewropa Uniwersiteti: Ýerli önümler bilen sagdyn ýaşaýyş günleri (senesiz)
Demirgazyk Kipr barada soragyňyz barmy?
Etraplar, myhmanhanalar ýa-da emläk barada şahsy söhbetdeşlik üçin NORTHEA-ga ýazyň.