Demirgazyk Kiprde bilim we uniwersitetler

Mekdep bilimi nähili gurnalýar

DKTR Milli bilim ministrligine görä, ulgam iki bölekden ybarat: resmi bilim (örgün eğitim) we resmi däl bilim (yaygın eğitim). Resmi bilim mekdebe çenli bilimden başlap başlangyç, orta we ýokary bilime çenli dowam edýär, onuň bilen bir hatarda ýörite bilim hem bar.

Ministrlik başlangyç bilimiň (ilköğretim) bir ýa-da iki ýyllyk mekdebe taýýarlyk synpyny we bäş ýyllyk ilkokuly öz içine alýandygyny, orta bilimiň bolsa iň az alty ýyl dowam edýändigini aýdýar: üç ýyllyk ortaokul we onuň yzyndan lise. DKTR Habarlar ofisine görä, resmi bilim 15 ýaşa çenli hökmanydyr, maşgalalar bolsa döwlet ýa-da hususy mekdepleri saýlap bilerler; olaryň ikisi hem Ministrligiň gözegçiligindedir.

Milli bilim ministrligi we onuň mekdep sanawlary

Ministrligiň bilim ulgamy sahypasyna görä, mekdepler üç müdirligiň garamagynda toparlanýar: Başlangyç bilim (İlköğretim Dairesi), Umumy orta bilim (Genel Ortaöğretim Dairesi) we Hünär we tehniki bilim (Mesleki Teknik Öğretim Dairesi). Olaryň hersi öz döwlet mekdepleriniň sanawlaryny çap edýär, Ministrlik bolsa hususy mekdepleriň aýratyn sanawlaryny çap edýär.

Şol sahypa beýleki bölümleri hem atlandyrýar: Bilim geňeşi (Talim ve Terbiye Dairesi), Ýokary bilim we daşary gatnaşyklar müdirligi (Yüksek Öğrenim ve Dışilişkiler Dairesi), gözegçilik we ýol görkeziş geňeşi hem-de umumy hyzmatlar müdirligi. Ministrligiň umumy orta mekdepler sanawynyň birinji sahypasynda lise we ortaokul diýlip atlandyrylýan mekdepler, şeýle hem kolej diýlip atlandyrylýan bir mekdep bar.

YÖDAK we ýokary bilim hakyndaky kanun

YÖDAK-yň taryh sahypasyna görä, DKTR-daky ilkinji uniwersitet Ýokary tehnologiýa instituty hökmünde başlandy, Mejlis bolsa 1993-nji ýylyň 15-nji ýanwarynda ilkinji gözegçilik edarasyny döretmek üçin 2/1993 belgili Kanuny kabul etdi. Ýokary bilim hakyndaky kanun 2005-nji ýylyň 13-nji dekabrynda güýje girdi we häzirki Ýokary bilimi meýilleşdiriş, gözegçilik, akkreditasiýa we utgaşdyryş geňeşini (YÖDAK) döretdi; sahypada kanuna 2017-nji ýylyň aprelinde üýtgetmeler girizilendigi aýdylýar.

YÖDAK öz wezipelerini meýilleşdirmek, utgaşdyrmak, edaralara we maksatnamalara yzygiderli gözegçilik etmek we institusional akkreditasiýa hökmünde beýan edýär. YÖDAK 2025-nji ýylyň 22–24-nji oktýabrynda geçirilen Ýokary bilimde hil kepilligi boýunça Ýewropa assosiasiýasynyň (ENQA) Baş assambleýasynyň ony affilirlenen agza hökmünde tassyklandygyny habar berdi; ENQA maglumatlar binýady YÖDAK-y affilirlenen agza hökmünde, onuň EQAR derejesini bolsa hasaba alynmadyk hökmünde görkezýär.

YÖDAK sanawyndaky uniwersitetler (Ada Kent – Kıbrıs Amerikan)

YÖDAK-yň uniwersitetler sahypasy "ÜAKK-a gatnaşýan uniwersitetler (23 uniwersitet)" diýen sözbaşy bilen berilýär we olary türk dilindäki atlary boýunça elipbiý tertibinde, hersini öz web sahypasyna salgylanma bilen sanaýar. Sahypanyň özünde esaslandyrylan ýyllar ýa-da ýerleşýän ýerler görkezilmeýär, şonuň üçin aşakdaky esaslandyrylan ýyllar YÖDAK-yň DKTR-daky ýokary bilim baradaky prezentasiýasyndan, şäherler bolsa her uniwersitetiň öz saýtyndan, ol görkezilýän ýerinde alyndy.

Prezentasiýa şeýle hem her edaranyň eýeçilik görnüşini görkezýär, kartoçkalar ony gaýtalaýar. Her tarapyň derejeleriň ykrar edilmegini nähili beýan edýändigi aşakdaky ykrar edilmek bölüminde berilýär. Şäherleriň ýerleşişi üçin etraplar, şäherler we karta sahypasyna serediň.

YÖDAK sanawyndaky uniwersitetler (Kıbrıs Aydın – Yakın Doğu)

YÖDAK sanawynyň ikinji ýarymy beýlekiler bilen birlikde Lefke Ýewropa uniwersitetini, Kipr halkara uniwersitetini we Ýakyn Gündogar uniwersitetini, şeýle hem YÖDAK-yň prezentasiýasynyň Türkiýedäki döwlet uniwersitetleriniň Demirgazyk Kiprdäki kampuslary hökmünde beýan edýän üç edarasynyň birini öz içine alýar (bu ýerde ODTÜ; İTÜ we Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi birinji ýarymynda görkezilýär).

Uniwersitetiň öz saýty bilen YÖDAK-yň prezentasiýasy dürli ýyllary görkezýän ýerinde ikisi hem berilýär. Bu sahypa edaralary reýtinge goýmaýar we deňeşdirmeýär; maksatnamalary, kabul ediş şertlerini we häzirki maglumatlary barlamak üçin olaryň öz saýtlary esasy ýerdir.

Her tarapyň beýan edişi ýaly ykrar edilmek we halkara talyplar

NTV-niň 2019-njy ýylyň 10-njy iýunynda habar beren YÖK beýanatyna görä, DKTR uniwersitetleriniň talyplary üçin diplomlaryň deňligi barada täze düzgünnama ýokdy, Türkiýäniň Ölçeg, saýlaw we ýerleşdiriş merkezi ÖSYM (Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi) arkaly ýerleşdirilen talyplaryň diplomlary bolsa Türkiýe bilen DKTR-nyň arasyndaky ylalaşyga laýyklykda gönüden-göni ykrar edilýär; Gazete Vatan bu ylalaşygyň 2011-nji ýyldan bäri güýjündedigini habar berdi. Memurlar.net 2019-njy ýylyň 29-njy maýynda YÖK-iň hatyna görä, ÖSYM-iň ýerleşdirmesinden daşary hasaba alnan talyplaryň deňlik işine degişlidigini habar berdi.

YÖDAK ENQA-nyň affilirlenen agzalygy barada habar berýär. Bu sahypa hiç bir edaranyň akkreditasiýa ýagdaýyna baha bermeýär.

Halkara talyplar üçin DKTR Habarlar ofisi Statistika institutynyň 2022-nji ýyldaky statistika ýyl kitabyna salgylanyp, 23 uniwersiteti we 199 ýurtdan 114 000 talyby görkezýär. Talyplaryň ýaşamak düzgünleri DKTR-da ýaşamaga rugsatnama: resmi çeşmeler sahypasynda berilýär we bu ýerde gaýtalanmaýar.