Demirgazyk Kipr barada · Güzelyurt we Lefke
Güzelyurtdaky (Morphou) we Lefkedäki görmeli ýerler
2026-njy ýylyň 24-nji oktýabryna görä, Gadymy Ýadygärlikler we Muzeýler Departamenti (Eski Eserler ve Müzeler Dairesi) özüniň Güzelyurt sebitinde bäş muzeýi we ýeri sanaýar: Mukaddes Mamas ybadathanasy bilen bilelikde Güzelyurt arheologiýa we tebigat muzeýi, Lefke magdan muzeýi, Güzelyurt demir ýol menzili muzeýi, Soli we Vouni köşgi. Bu sahypa Departamentiň, Visit North Cyprus-yň, uniwersitetleriň we BRT-niň senelenen habarlarynyň bu ýerler, Lefkäniň köne şäheri we magdan mirasy, apelsin ösdürilip ýetişdirilýän düzlük we golaýdaky Koruçam barada aýdýanlaryny her çeşmä salgylanma bilen beýan edýär. Onda iş wagtlary, tölegler ýa-da koordinatlar berilmeýär.
2026-njy ýylyň 24-nji oktýabrynda tekstde atlandyrylan we aşakda sanalan çeşmelere görä barlandy. Taraplaryň garaýyşlary şol taraplara degişli edilýär.
Soli, Vouni köşgi we Petra tou Limnidi
Gadymy Ýadygärlikler we Muzeýler Departamentiniň (Eski Eserler ve Müzeler Dairesi) maglumatyna görä, Güzelyurt sebitinde onuň garamagyndaky bäş muzeý we ýer bar: Mukaddes Mamas ybadathanasy bilen bilelikde Güzelyurt arheologiýa we tebigat muzeýi, Lefke magdan muzeýi, Güzelyurt demir ýol menzili muzeýi, Soli we Vouni köşgi. Departamentiň Soli sahypasy şäheriň taryhyny onuň Assiriýanyň salgyt sanawynda Si-il-lu ady bilen duş gelýän b.e.öň 11-nji asyryna çenli yzarlaýar we onuň 7-nji asyrdaky arap çozuşlary wagtynda weýran edilendigini aýdýar.
Departament Vouni köşgüni Marionyň Persiýany goldaýan patyşasy tarapyndan Solä gözegçilik etmek üçin deňiz derejesinden 250 m belentlikdäki depäniň üstünde gurlan köşk hökmünde beýan edýär; köşgüň takmynan b.e.öň 500-nji ýyldan başlap, b.e.öň 380-nji ýylda ýanyp taşlanýança dört gurluşyk tapgyry bolupdyr. Visit North Cyprus köşkden görünýän Petra tou Limnidi adajygynyň 1929-njy ýylda Şwesiýanyň Kipr ekspedisiýasy tarapyndan gazylyp öwrenilendigini goşýar. Bu ýerleriň käbiri maşgala bilen gezelenç sahypasynda hem gysgaça agzalýar; bu sahypa has jikme-jik maglumat berýär.
ToprakM · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons Gadymy şäher
Soli (Soloi), Gemikonağynyň golaýynda
Departament Soliniň b.e.öň 498-nji ýylda parslara garşy gozgalaňa goşulandygyny, Rim döwründe gülläp ösendigini we b.e. 325-nji ýylda Nikeýa saborynda ýepiskoplar tarapyndan wekilçilik edilendigini aýdýar. Mis magdanlarynyň b.e. 4-nji asyrynda ýapylandygyny we portuň lil bilen dolandygyny habar berýär.
Çeşme: eemd.gov.ct.tr
ToprakM · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons Teatr
Solidäki Rim teatry
Visit North Cyprus teatry b.e. 2-nji asyrynyň ahyryna degişli edýär; onda depäniň eňňidine oýlup ýasalan 17 hatar oturgyç bar we ol takmynan 4 000 adama niýetlenipdir. Teatryň daşlarynyň 19-njy asyryň ikinji ýarymynda Müsürdäki Port-Saidi gurmak üçin alnyp gidilendigini aýdýar.
Çeşme: visitncy.com
Ira Goldstein · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons Bazilika
Soli bazilikasy we mozaikalary
Visit North Cyprus bir teňňäniň bazilikany b.e. 4-nji asyrynyň ahyryna degişli edýändigini we onuň soňra 6-njy asyrda üç nefli ybadathana hökmünde täzeden gurlandygyny aýdýar. Ol gülleriň gurşawyndaky guw guşuny we dört sany kiçi delfini şekillendirýän pol mozaikalaryny beýan edýär.
Çeşme: visitncy.com
Monoskolaggi · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons Köşk
Vouni köşgi (Vuni Sarayı)
Departament üç meýdançada gurlan köşgüň dolandyryş ýerleri, ammarlary, hammamlary we ýagyş suwy üçin gaýada oýlup ýasalan suw howdanlary bilen takmynan 137 otagynyň bolandygyny çaklaýar. Ol 1928-nji ýyldan 1929-njy ýyla çenli geçirilen gazuw işlerini şwed arheologlaryna degişli edýär.
Çeşme: eemd.gov.ct.tr
John Lindros · CC0 · Wikimedia Commons Adajyk
Petra tou Limnidi
Visit North Cyprus Şwesiýanyň Kipr ekspedisiýasynyň 1929-njy ýylda adajykda iki hepdeläp gazuw işlerini geçirendigini we neolit döwrüne degişli iki sany külbäniň galyndylaryny hem-de çakmak daşyndan, süňkden we daşdan ýasalan zatlary tapandygyny aýdýar. Ol adajygy häzirki wagtda sary aýakly çaýkanyň we kekilli garabagryň höwürtgeleýän ýeri hökmünde beýan edýär.
Çeşme: visitncy.com
1 / 8
Mukaddes Mamas ybadathanasy we Güzelyurt arheologiýa we tebigat muzeýi
Gadymy Ýadygärlikler we Muzeýler Departamentiniň maglumatyna görä, muzeý 1974-nji ýyldan öň mitropolitiň ýaşaýyş jaýy bolup hyzmat eden binada ýerleşýär; aşaky gatda tebigat bölümi, ýokarky gatda bolsa neolitden Wizantiýa döwrüne çenli tertipleşdirilen arheologiýa bölümi bar. Departament onuň ýanyndaky ybadathananyň 1974-nji ýyldan bäri ikonalar muzeýi hökmünde ulanylýandygyny we onuň enjamlarynyň şol ýyl galdyrylyşy ýaly durandygyny aýdýar.
Iki esasy çeşme ybadathananyň senesini dürlüçe görkezýär. Departament häzirki sary daşdan gurlan ybadathananyň 16-njy asyrda Astarta ybadathanasynyň we has irki Wizantiýa ybadathanasynyň ýerinde gurlandygyny we 18-nji asyrda oňa gümmez goşulandygyny aýdýar. Visit North Cyprus binalaryň köpüsiniň 18-nji asyra degişlidigini we monastyr binalarynyň 1779-njy ýylda gurlandygy barada ýazgylaryň bardygyny aýdýar. Iki çeşme hem mukaddesiň arslana atlanyp şähere girendigi baradaky rowaýaty beýan edýär.
ToprakM · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons Ybadathana
Mukaddes Mamas ybadathanasy (Aziz Mamas Kilisesi)
Departament merkezi nefiň üstünde gümmezi, günbatar gapysynyň töwereginde gotik uçly arkalary bolan, 20-nji asyryň başyna degişli jaň diňi we eýwanlary bolan üç nefli ybadathanany beýan edýär. 2-nji sentýabryň mukaddesiň şehit bolan güni hökmünde ýatlanýandygyny aýdýar.
Çeşme: eemd.gov.ct.tr
ToprakM · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons Ikonostas
Oýma ikonostas we wagyz münberi
Departament ikonostasda injir, üzüm, dub hozy we Wenesiýa galkanlary bilen bezelen mermer aşaky böleginiň üstünde 16-njy asyryň agaç oýmalarynyň bardygyny aýdýar. Visit North Cyprus wagyz münberiniň 1711-nji ýylda gurlandygyny, iň gadymy ikonanyň bolsa takmynan 1745-nji ýyla degişlidigini aýdýar.
Çeşme: visitncy.com
CTHOE · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons Mazar
Mukaddes Mamasyň sarkofagy
Departament ýarysy demirgazyk diwaryň içinden, ýarysy daşyndan görünýän mukaddesiň sarkofagyndan gulak we göz agyrysyny bejerýär diýilýän suwuklygyň çykýandygyna ynanylýandygyny aýdýar. Onuň ýanynda nezir hökmünde şemler we kümüş gulaklar goýulýar.
Çeşme: eemd.gov.ct.tr
ToprakM · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons Arheologik ýer
Toumba tou Skourou (Tumba tu Skuru)
Departament Owgos derýasynyň demirgazyk kenaryndaky bu ilatly ýer depesinde 1971-nji ýyldan 1974-nji ýyla çenli Harvard uniwersiteti we Bostonyň Nepis sungat muzeýi üçin Emily Vermeule ýolbaşçylygynda geçirilen gazuw işlerinde b.e.öň 16-njy asyrdan 5-nji asyra çenli döwre degişli tapyndylaryň tapylandygyny aýdýar. Zeper ýetmeginiň öňüni almak üçin ýeriň gelýänler üçin ýapykdygyny belleýär; onuň tapyndylary muzeýiň iki otagynda görkezilýär.
Çeşme: eemd.gov.ct.tr
1 / 7
Demir ýol mirasy: Güzelyurt menzil muzeýi we Lefke lokomotiwleri
Kipr hökümet demir ýoly DKTR-a mahsus däl-de, tutuş adany öz içine alýan ulgamdy. Visit North Cyprus saýtynyň maglumatyna görä, bu 1905-nji ýylyň oktýabryndan 1951-nji ýylyň dekabryna çenli 122 km aralykda we 39 menzil arkaly işlän, Gazimağusany, Nikosiýany, Güzelyurdy we Lefkäniň golaýyndaky Çamlıköýi birleşdirýän 762 mm giňlikdäki dar ýoldy. Şol çeşmäniň belleýşi ýaly, häzirki wagtda Demirgazyk Kiprde otly gatnamaýar.
Gadymy Ýadygärlikler we Muzeýler Departamenti Güzelyurt (Morphou) menziliniň 1907-nji ýylyň 31-nji martynda gatnaw üçin açylandygyny we demir ýol 1951-nji ýylda ýapylýança sitrus miwelerini Gazimağusa daşap, sebitiň derwezesi bolup hyzmat edendigini aýdýar. Dikeldiş işleri 2017-nji ýylyň 14-nji noýabrynda başlandy we demir ýol muzeýi 2022-nji ýylyň 18-nji maýynda açyldy.
ToprakM · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons Muzeý
Güzelyurt demir ýol menzili muzeýi (Tren İstasyonu Müzesi)
Departament iki bölümli lokomotiw depoly, aýlanýan meýdançaly we ýük ammarly, iki gatly 2-nji derejeli menzil binasyny beýan edýär; menzil binasy we ammarlaryň birinden başga hemmesi saklanyp galypdyr. Binalar 1999-njy ýylda ýadygärlik diýlip yglan edildi.
Çeşme: eemd.gov.ct.tr
ToprakM · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons Dikeldiş
Menziliň dikeldilişi, 2017–2022
Departament binanyň köne suratlaryndan peýdalanyp geçirilen dikeldiş işleriniň 2017-nji ýylyň 14-nji noýabryndan 2018-nji ýylyň 18-nji dekabryna çenli dowam edendigini, soňra 2019-njy ýylyň 31-nji dekabry bilen 2020-nji ýylyň 21-nji dekabry aralygynda abadanlaşdyryş we elektrik işleriniň geçirilendigini aýdýar. Muzeý 2022-nji ýylyň 18-nji maýynda açyldy.
Çeşme: eemd.gov.ct.tr
Ddovah · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons Lokomotiw
Cyprus Mines Corporation-yň 3 belgili bug lokomotiwi
Departament lokomotiwiň 2022-nji ýylyň 12-nji maýynda Güzelyurt festiwal meýdançasyndan muzeýiň çägine göçürilendigini we 2023-nji ýylyň 23-nji ýanwary bilen 27-nji apreli aralygynda Departament tarapyndan dikeldilendigini aýdýar.
Çeşme: eemd.gov.ct.tr
Unknown photographer · Public domain · Wikimedia Commons Demir ýol
Kipr hökümet demir ýoly (tutuş ada boýunça)
Visit North Cyprus demir ýoluň maliýe sebäpleri bilen ýapylandygyny, iň soňky otlynyň 1951-nji ýylyň 31-nji dekabrynda Nikosiýadan ugrandygyny aýdýar. Ýoluň işlän döwründe 3 199 934 tonna ýük we 7 348 643 ýolagçy daşandygyny habar berýär.
Çeşme: visitncy.com
ToprakM · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons Açyk howadaky sergi
Lefkedäki we onuň töweregindäki lokomotiwler we wagonlar
Visit North Cyprus demir ýoluň bir şahasynyň 1974-nji ýyla çenli Lefke sebitinden magdan daşap, Cyprus Mines Corporation-a hyzmat edendigini aýdýar. Ol Lefkede we onuň töwereginde sergilenýän 10 lokomotiwi we 20 wagony sanaýar, olaryň hemmesi hem gowy ýagdaýda däl.
Çeşme: visitncy.com
1 / 6
Lefke: köne şäher, metjit we suw geçiriji
Visit North Cyprus Lefkäni kenar bilen Troodos daglarynyň eteginiň arasynda ýerleşýän, merkezinde Osman döwrüne degişli üç metjidi we kolonial geçmişini görkezýän jaýlary bolan kiçi şäher hökmünde beýan edýär. Nevin Turgut Gültekiniň Iconarp International Journal of Architecture and Planning žurnalynda çap edilen 2020-nji ýyldaky makalasy şäheriň ýaşaýyş gurluşyny öwrenýär we onuň yzygiderli dolandyryş döwürleri tarapyndan kemala getirilendigi barada netijä gelýär; ol däp bolan ýaşaýyş jaýlaryny we Art Deko stilindäki käbir modernist binalary medeni miras hökmünde kesgitleýär.
Cittaslow International guramasynyň maglumatyna görä, Lefke Cittaslow agzalyk şahadatnamasyny 2015-nji ýylyň 7-nji noýabrynda Şwesiýanyň Falköping şäherinde geçirilen ýygnakda aldy. Visit North Cyprus bagynda Osman paşanyň mazary ýerleşýän Piri Mehmet paşa metjidini beýan edýär; metjit käwagt onuň ady bilen atlandyrylýar.
Seksen iki yüz kırk beş · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons Taryhy mahalla
Lefkäniň däp bolan jaýlary
Gültekin (2020) Lefkäniň jaýlaryny şäheriň dolandyryş döwürleri tarapyndan kemala getirilen jaýlar hökmünde resminamalaşdyrýar we olary görnüşi, döwri we temasy boýunça toparlara bölýär. Makalada onuň şäheriň ýaşaýyş gurşawyny we däp bolan ýaşaýyş jaýlaryny beýan edýän ilkinji barlagdygy aýdylýar.
Çeşme: doaj.org
Monoskolaggi · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons Suw geçiriji
Lefke suw geçirijisi
Visit North Cyprus şäheriň merkezindäki daş suw geçirijiniň takmynan 1609-njy ýyla degişli hasaplanýandygyny we onuň 10 arkasynyň saklanyp galandygyny aýdýar. Onuň henizem baglary we ekin meýdanlaryny suwarmak üçin ulanylýandygyny habar berýär.
Çeşme: visitncy.com
Monoskolaggi · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons Şäherler ulgamy
Cittaslow şäheri hökmünde Lefke
Cittaslow International agzalyk şahadatnamasynyň we baýdagynyň 2015-nji ýylyň 7-nji noýabrynda Lefke şäher häkimligine gowşurylandygyny aýdýar. Ol şäheriň şygaryny "Lefke – asudalyk onuň tebigatynda" diýip görkezýär we şäher häkimliginiň hem-de Lefke syýahatçylyk birleşiginiň ýerli derejede Cittaslow çemeleşmesini ýaýradýandygyny aýdýar.
Çeşme: cittaslow.org
1 / 6
Magdan mirasy: Lefke magdan muzeýi we Cyprus Mines Corporation
Gadymy Ýadygärlikler we Muzeýler Departamentiniň maglumatyna görä, Lefke magdan muzeýi 2025-nji ýylyň 24-nji maýynda 1930-njy ýyllarda kinoteatr we myhmanhana hökmünde gurlan we 1983-nji ýylda Lefke şäher häkimligine satylan Vasıf Palas binasynyň kinoteatr böleginde açyldy. Muzeýiň üç bölümi bar: arheologiýa, geologiýa we Cyprus Mines Corporation-yň (CMC) magdan işleri.
Departamentiň CMC baradaky beýanyna görä, amerikalylar tarapyndan esaslandyrylan bu kompaniýa 1916-njy ýylda döredilipdir, ilkinji magdany 1919-njy ýylda Skouriotissadan alypdyr, 1926-njy ýylda Gemikonagynda (Karavostasi) öz portuny gurupdyr we işçilerine hak töländen soň, 1975-nji ýylyň mart aýynyň ahyrynda adany terk edip, Departamentiň uly ekologik betbagtçylyk diýip atlandyrýan ýagdaýyny yzynda galdyrypdyr. Gündogar Ortaýer deňzi uniwersitetiniň (Doğu Akdeniz Üniversitesi) alymlarynyň Geoheritage žurnalynda çap edilen 2022-nji ýyldaky makalasy Lefkedäki taşlandy CMC meýdançasyny goramak we magdan syýahatçylygy nukdaýnazaryndan bahalandyrýar.
ToprakM · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons Senagat mirasy
Gemikonağı (Karavostasi) porty we gaýtadan işleýän zawodlar
Departament CMC-niň 1926-njy ýyldan başlap Gemikonagyndaky öz porty arkaly eksport edendigini we 1929-njy ýylda Karadağ magdanyny açandan soň onuň ýanynda uly gaýtadan işleýän zawodlary gurup başlandygyny aýdýar. Sianid zawody 1933-nji ýyldan 1941-nji ýyla çenli altyn we kümüş çykarypdyr.
Çeşme: eemd.gov.ct.tr
ToprakM · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons Ylmy barlag
Magdan işlerinden soňky miras we syýahatçylyk barlagy (2022)
Vehbi, Mısırlısoy, Günçe we Yüceer (2022, Geoheritage) Lefkedäki CMC sebitini magdan meýdançalary, gaýtadan işleýän bölümleri, laboratoriýalary, işçi jaýlary we jemgyýetçilik binalary bolan taşlandy mis magdan meýdany hökmünde beýan edýärler. Olar magdan syýahatçylygy çäginde goraýyş strategiýalaryny teklip edýärler.
Çeşme: i-rep.emu.edu.tr
1 / 8
Apelsin baglary, Apelsin festiwaly, bentler we günbatar kenarýaka
Visit North Cyprus Güzelyurdy sitrus miweleri ösdürilip ýetişdirilýän sebitiň merkezinde ýerleşdirýär we etraby Kipriň "miwe sebedi" diýip atlandyrýar; onuň Lefke sahypasy şol söz düzümini Lefke düzlügi üçin ulanýar we iýul aýyndaky Hoz festiwalyny agzaýar. BRT habaryna görä, 48-nji Güzelyurt apelsin festiwaly 2026-njy ýylyň 15-nji iýunynyň agşamy Festiwal seýilgähine çenli dabaraly ýöriş bilen açyldy we 21-nji iýuna çenli dowam etdi; şäher häkimi onuň 48 ýyl bäri arakesmesiz geçirilýändigini aýtdy.
BRT-niň 2025-nji ýylyň 12-nji dekabrynda beren habaryna görä, Lefke şäher häkimligi öz çägindäki Kalobanoýat, Lefke we Kafizes bentlerini hem-de Gemikonağı suw howdanyny atlandyrdy we şol wagt Gemikonağı suw howdanynda suwuň ýokdugyny aýtdy. Wikipedia maglumatyna görä, Lefkäniň günbatarynda kenarýaka obasy Yeşilırmak (Limnitis) Vouniniň we Soliniň golaýynda ýerleşýär; Wikipedia ony türk kipr tarapynda Lefke etrabynyň, Kipr Respublikasynda bolsa Nikosiýa etrabynyň düzüminde görkezýär.
ToprakM · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons Oba hojalygy
Güzelyurt sitrus düzlügi
Visit North Cyprus Güzelyurdy Troodos daglarynyň eteginiň golaýynda, sitrus miweleri ösdürilip ýetişdirilýän sebitiň merkezinde ýerleşýän şäher hökmünde beýan edýär. Ol ýerli önümleriň şenbe bazaryny we gündogara barýan ýoluň ugrunda täze şire satýan ýol gyrasyndaky söwda nokatlaryny agzaýar.
Çeşme: visitncy.com
Monoskolaggi · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons Oba hojalygy
Lefkede miwe we hoz ösdürip ýetişdirmek
Visit North Cyprus daglardan gelýän çeşme suwunyň miweleriň, hozlaryň we sitrus miweleriniň ösdürilip ýetişdirilýän hasylly Lefke kenarýaka düzlügine ýetýändigini aýdýar. Ol golaýdaky Güzelyurtda iýun aýynda geçirilýän Apelsin festiwalyny we iýul aýyndaky Hoz festiwalyny agzaýar.
Çeşme: visitncy.com
Seksen iki yüz kırk beş · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons Oba
Yeşilırmak (Limnitis)
Wikipedia Limnitisi (Yeşilırmak) Troodos daglarynyň demirgazyk-günbatar eňňitlerindäki Tilliriýa sebitinde ýerleşýän, golaýynda Vouni köşgi, birneme gündogarynda bolsa Soli bolan kenarýaka obasy hökmünde beýan edýär. Bu sebitdäki geçiş düzgünleri bu ýerde däl-de, [dolandyryş, etraplar we geçelgeler sahypasynda](/about-north-cyprus/government-districts-and-crossings) we resmi çeşmelerde beýan edilýär.
Çeşme: en.wikipedia.org
1 / 6
Golaýda: Koruçam (Kormakitis) we maronit mirasy
Koruçam (Kormakitis) bu ýerde beýan edilýän iki etrabyň daşynda ýerleşýär: Wikipedia ony Girne (Kyrenia) etrabynda görkezýär we maronit obasy hökmünde beýan edýär. CNEWA (Catholic News Service, 2010-njy ýylyň 20-nji maýy) kipr maronit arap dilini jemgyýetiň öz, ýitip gitmek howpy astyndaky dili hökmünde beýan etdi.
Obadaky Köne Mukaddes Georgiý ybadathanasyny goramak işleri Ýewropa Bileleşigi tarapyndan maliýeleşdirilen "Kipriň jemgyýetleri üçin uly ähmiýetli ýadygärliklere goldaw" (Support to Monuments of Great Importance for the communities of Cyprus) maksatnamasynyň çäginde 2013-nji we 2017-nji ýyllaryň aralygynda Medeni miras boýunça tehniki komitet bilen bilelikde BMG-niň Ösüş maksatnamasy (BMGÖM) tarapyndan amala aşyryldy. Cyprus Mail 2017-nji ýylyň 8-nji aprelinde işiň tamamlanandygyny habar berdi. Bu sahypa diňe mirasy beýan edýär; emläk we ýaşaýyş meseleleri onuň çäginden daşarda.
muffinn · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons Oba
Koruçam (Kormakitis / Kormacit)
Wikipedia obanyň maronitleriniň däp boýunça arap diliniň öz görnüşinde, ýagny kipr maronit arap dilinde, şeýle hem grek dilinde, soňky döwürde bolsa türk dilinde gürleýändigini aýdýar. Öňki ýaşaýjylaryň garyndaşlaryna baryp, messa gatnaşýandygy sebäpli dynç günlerinde ilatyň sanynyň artýandygyny habar berýär.
Çeşme: en.wikipedia.org
Xxlstier · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons Ybadathana
Köne Mukaddes Georgiý ybadathanasy (goraýyş işleri)
BMGÖM Kormakitis/Kormacit/Koruçamdaky Köne Mukaddes Georgiý ybadathanasyny 2013-nji ýylyň sentýabryndan 2017-nji ýylyň dekabryna çenli dowam eden maksatnamasynyň 2-nji tapgyrynda goralan ýadygärlikleriň hataryna goşýar.
Çeşme: undp.org
HFrankDM · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons Ybadathana
Köne Mukaddes Georgiý ybadathanasy (taryhy)
Cyprus Mail 2017-nji ýylyň aprelinde 16-njy asyra degişli Köne Mukaddes Georgiý ybadathanasynyň dikeldilendigini we 20-nji asyryň başynda täze Mukaddes Georgiý ybadathanasy gurulýança onuň maronit jemgyýetiniň esasy ybadathanasy bolandygyny habar berdi.
Çeşme: archive.cyprus-mail.com
HFrankDM · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons Ybadathana
Mukaddes Georgiý ybadathanasy (işleýän)
Wikipedia häzirki Mukaddes Georgiý ybadathanasynyň 1900-nji ýylda gurlup başlanandygyny, 1930-njy ýylda tamamlanandygyny we henizem galan ýaşaýjylar tarapyndan ulanylýandygyny aýdýar. CNEWA 2010-njy ýylda ol ýerde her gün messa geçirilýändigini habar berdi.
Çeşme: en.wikipedia.org
1 / 6
Amaly bellikler
- Gadymy Ýadygärlikler we Muzeýler Departamenti Soli, Vouni we üç muzeý üçin zyýarat sagatlaryny çap edýär. Bu sahypa sagatlary, tölegleri ýa-da bilet düzgünlerini görkezmeýär; baryp görmezden öň Departamentiň maglumatyny barlaň.
- Çeşmeler käbir seneler barada ylalaşmaýar. Soli üçin Departament şwed gazuw işleriniň 1927-nji ýylda başlandygyny aýdýar, Visit North Cyprus bolsa 1929-njy ýyly görkezýär; Vouni üçin Departament şol bir sahypada hem 1928-nji ýyldan 1929-njy ýyla çenli, hem-de 1927-nji ýyldan 1931-nji ýyla çenli diýen senelerini görkezýär. Mukaddes Mamas üçin Departament ybadathanany 16-njy asyra, Visit North Cyprus bolsa esasan 18-nji asyra degişli edýär.
- Visit North Cyprus Vouni köşgüne çykýan ýoluň dar we dik egrem-bugramdygyny aýdýar. Şol çeşme Soli teatrynyň üstündäki Afroditanyň ybadathanasyny köpçülige açyk däl diýip beýan edýär, Departament bolsa Toumba tou Skourounyň gelýänler üçin ýapykdygyny aýdýar.
- Mukaddes Mamas ikonalar muzeýidir, Koruçamdaky ybadathanalar bolsa ybadat ýerleridir. Gelýänler ýerinde ýerleşdirilen islendik düzgünleri berjaý etmelidirler.
- Apelsin festiwalynyň seneleri her ýyl üýtgeýär. Bu sahypadaky seneler BRT-niň habar berşi ýaly 2025-nji we 2026-njy ýyllaryň festiwallaryna degişlidir; indiki festiwal üçin Güzelyurt şäher häkimligini ýa-da BRT-ni barlaň.
- Ýer atlary türk we grek görnüşlerinde duş gelýär (Güzelyurt/Morphou, Lefke/Lefka, Gemikonağı/Karavostasi, Yeşilyurt/Pentageia, Yeşilırmak/Limnitis, Koruçam/Kormakitis, Vuni/Vouni). Etraplar etraplar we şäherler kartasy sahypasynda görkezilýär.
Köp berilýän soraglar
Güzelyurtda we Lefkede esasy görmeli ýerler haýsylar?
Gadymy Ýadygärlikler we Muzeýler Departamenti özüniň Güzelyurt sebitinde bäş ýeri sanaýar: Mukaddes Mamas ybadathanasy bilen bilelikde Güzelyurt arheologiýa we tebigat muzeýi, Lefke magdan muzeýi, Güzelyurt demir ýol menzili muzeýi, Soli we Vouni köşgi. Visit North Cyprus olara Petra tou Limnidini, Lefke suw geçirijisini, Piri Mehmet paşa metjidini we Lefkäniň töweregindäki lokomotiwleri goşýar.
Solide näme görmeli?
Visit North Cyprus b.e. 2-nji asyrynyň ahyryna degişli, 17 hatar oturgyçly Rim teatryny we b.e. 4-nji asyrynyň ahyryna degişli, guw guşuny we delfinleri şekillendirýän pol mozaikalary bolan bazilikany beýan edýär. Gadymy Ýadygärlikler we Muzeýler Departamenti şeýle hem 2005–2006-njy ýyllarda gazylyp öwrenilen, altyn we metal tapyndylary bolan mazarlary beýan edýär.
Vouni köşgüni kim we näme üçin gurupdyr?
Gadymy Ýadygärlikler we Muzeýler Departamenti ony takmynan b.e.öň 500-nji ýylda Marionyň Persiýany goldaýan patyşasynyň Solä gözegçilik etmek üçin deňiz derejesinden 250 m belentlikdäki depäniň üstünde gurandygyny aýdýar. Köşk takmynan b.e.öň 450/440-njy ýyllarda grekleriň gözegçiligine geçipdir we b.e.öň 380-nji ýylda ýanyp taşlanypdyr.
Lefke magdan muzeýi haçan açyldy?
Gadymy Ýadygärlikler we Muzeýler Departamenti onuň 2025-nji ýylyň 24-nji maýynda 1930-njy ýyllarda kinoteatr we myhmanhana binasy bolan Vasıf Palasyň dikeldilen kinoteatr böleginde açylandygyny aýdýar. Onda arheologiýa, geologiýa we Cyprus Mines Corporation bölümleri bar, şol sanda giçki bürünç asyryna degişli öküz derisi görnüşli guýma we magdan wagony görkezilýär.
Cyprus Mines Corporation näme bolupdy?
Gadymy Ýadygärlikler we Muzeýler Departamentiniň maglumatyna görä, bu 1916-njy ýylda amerikan maýadarlary tarapyndan döredilen, Lefkäniň töwereginde mis çykaran, 1926-njy ýyldan başlap Gemikonagyndaky öz porty arkaly eksport eden we 1975-nji ýylyň mart aýynyň ahyrynda adany terk eden kompaniýa bolupdyr. Ol işçi obalaryny, mekdepleri we Yeşilyurtda hassahanany gurupdyr.
Güzelyurtda demir ýol bolupmy?
Hawa. Gadymy Ýadygärlikler we Muzeýler Departamenti Güzelyurt (Morphou) menziliniň 1907-nji ýylyň 31-nji martynda Kipr hökümet demir ýolunda açylandygyny we ýol 1951-nji ýylda ýapylýança hyzmat edendigini aýdýar. Dikeldilen menzil 2022-nji ýylyň 18-nji maýynda demir ýol muzeýi hökmünde açyldy, onuň çäginde CMC-niň 3 belgili bug lokomotiwi dur.
Güzelyurt apelsin festiwaly haçan geçirilýär?
Ol iýun aýynda geçirilýär, ýöne seneler her ýyl üýtgeýär. BRT 48-nji festiwalyň 2026-njy ýylyň 15-nji iýunynyň agşamy açylandygyny we 21-nji iýuna çenli dowam edendigini, 47-nji festiwalyň bolsa Güzelyurt şäher häkimligi tarapyndan guralyp, 2025-nji ýylyň iýun aýynyň ortalarynda başlandygyny habar berdi.
Güzelyurt arheologiýa we tebigat muzeýinde näme bar?
Gadymy Ýadygärlikler we Muzeýler Departamenti aşaky gatda saklanyp goýlan haýwanlaryň, ýokarky gatda bolsa neolitden Wizantiýa döwrüne çenli tapyndylaryň, şol sanda Toumba tou Skourou ýerinden alnan materiallaryň we Salamisiň golaýyndaky deňizde tapylan Efesli Artemidanyň heýkeliniň görkezilýändigini aýdýar.
Lefkedäki Osman paşanyň mazarynda kim jaýlanypdyr?
Visit North Cyprus Piri Mehmet paşa metjidiniň bagyndaky mazaryň 1839-njy ýylda Lefkede aradan çykan wezir Osman paşa degişlidigini we onuň aýaly üçin Izmirde ýasalandygyny aýdýar. Bagdaky ikinji mazar Hüseyin Ağa degişlidir.
Çeşmeler
- Gadymy Ýadygärlikler we Muzeýler Departamenti (Eski Eserler ve Müzeler Dairesi): Muzeýler we ýerler
- Gadymy Ýadygärlikler we Muzeýler Departamenti: Zyýarat sagatlary sahypasy
- Gadymy Ýadygärlikler we Muzeýler Departamenti: Güzelyurt arheologiýa we tebigat muzeýi we Mukaddes Mamas ybadathanasy
- Gadymy Ýadygärlikler we Muzeýler Departamenti: Lefke magdan muzeýi
- Gadymy Ýadygärlikler we Muzeýler Departamenti: Güzelyurt demir ýol menzili muzeýi
- Gadymy Ýadygärlikler we Muzeýler Departamenti: Soli
- Gadymy Ýadygärlikler we Muzeýler Departamenti: Vouni köşgi
- Visit North Cyprus: Soliniň harabalyklary
- Visit North Cyprus: Vouni köşgi
- Visit North Cyprus: Petra tou Limnidi
- Visit North Cyprus: Mukaddes Mamas monastyry we ikonalar muzeýi
- Visit North Cyprus: Lokomotiwler
- Visit North Cyprus: Piri Mehmet paşa metjidi
- Visit North Cyprus: Lefke suw geçirijisi
- Visit North Cyprus: Lefke
- Visit North Cyprus: Güzelyurt
- BRT: 48-nji Güzelyurt apelsin festiwaly düýn agşam başlandy (2026-njy ýylyň 16-njy iýuny)
- BRT: 47-nji Güzelyurt apelsin festiwaly reňbe-reň dabaraly ýöriş bilen başlandy (2025-nji ýylyň 17-nji iýuny)
- BRT: Lefke şäher häkimligi: bentlerde suw joşmasy howpy ýok (2025-nji ýylyň 12-nji dekabry)
- Warren, P. M. (1993). Review of Vermeule and Wolsky, Toumba tou Skourou: A Bronze Age Potters' Quarter on Morphou Bay in Cyprus. Classical Review 43. Bristol uniwersitetiniň ylmy ýazgysy
- Turgut Gültekin, N. (2020). Reading Administration Periods in Built Environment through the City of Lefke-Cyprus. Iconarp 8(2), DOAJ ýazgysy
- Lefke Ýewropa uniwersiteti: Çağanağa Kipr magdan kompaniýasynyň jaýlarynyň taryhy ösüşini seljerdi
- Vehbi, B. O., Mısırlısoy, D., Günçe, K., Yüceer, H. (2022). The Tourism Potential of Post-mining Heritage Sites: The Cyprus Mining Cooperation in Lefka, Cyprus. Geoheritage 14(2), Gündogar Ortaýer deňzi uniwersitetiniň repozitoriýasy
- Cittaslow International: Lefke
- BMGÖM (UNDP) Kipr: Kipriň jemgyýetleri üçin uly ähmiýetli ýadygärliklere goldaw, 2-nji tapgyr (2013–2017)
- Cyprus Mail: 15-nji asyryň maronit ybadathanasy abatlanyp gaýtaryldy (2017-nji ýylyň 8-nji apreli)
- CNEWA / Catholic News Service: Kiprdäki maronitler (2010-njy ýylyň 20-nji maýy)
- Wikipedia: Kormakitis (ikinji derejeli çeşme)
- Wikipedia: Limnitis (ikinji derejeli çeşme)
Demirgazyk Kipr barada soragyňyz barmy?
Etraplar, myhmanhanalar ýa-da emläk barada şahsy söhbetdeşlik üçin NORTHEA-ga ýazyň.