Daşary ýurtly alyjy hökmünde Demirgazyk Kiprde satyn alşy maliýeleşdirmek

Karzdan däl-de, möhletler tertibinden başlaň

Demirgazyk Kiprde daşary ýurtly alyjynyň satyn alşy daşary ýurtlularyň eýeçiligi hakyndaky kararda bellenen möhletler boýunça geçýär. Maliýeleşdirmäňiz şu möhletlere laýyk gelmeli:

• Bir aýyň dowamynda: möhürlenen şertnama Etrap tapu edarasynda hasaba alynýar, satuw bilen bagly salgytlar we ýygymlar tölenýär hem-de satyn almak rugsady üçin arza berilýär. Ýogsam şertnama awtomatik suratda güýjüni ýitirýär (8(6)(1) madda).
• Rugsat Resmi Gazetde çap edilen gününden başlap bir ýylyň dowamynda: eýeçiligi geçirmek Etrap tapu edarasynda gol çekilýär, ýogsam rugsat güýjüni ýitirýär (8(6)(2) madda).
• Şol çap edilen gününden başlap 75 iş gününiň dowamynda: eýeçilik geçiriş ýygymlary tölenýär, ýogsam rugsat güýjüni ýitirýär (8(7) madda).

Maliýeleşdirme üçin ýene iki nokat möhüm. Satyjynyň peýdasyna ipoteka döredilmedik ýagdaýynda bir ýyllyk möhlet rugsat üçin tabşyrylan resminamada görkezilen doly baha tölenen senesinden başlap hasaplanýar. Satuw bilen bagly salgytlar we ýygymlar tölenmezden öň emläge wagtlaýyn ýa-da hemişelik suw we elektrik birikdirilip bilinmez; gurluşyk meýdançasynyň üpjünçiligi muňa degişli däl (ikisi hem 8(7) madda). Madda belgileri 119/2026 belgili kanun güýjündäki kararyň 4-nji maddasy bilen täzeden beýan edilen 52/2008 belgili Kanuna degişlidir (DKTR Resmi Gazet № 196, 2026-njy ýylyň 6-njy oktýabry). Gol çekýän günüňiz güýjünde bolan teksti aklawçyňyz tassyklaýar; biziň daşary ýurtly alyjylar üçin düzgünler sahypamyz seneli üýtgeşmeler žurnalyny alyp barýar, Daşary ýurtlular Demirgazyk Kiprde emläk satyn alyp bilermi? gollanmasy bolsa çäkleri beýan edýär.

Şonuň üçin ýol saýlamazdan öň üç senäni ýazyp goýuň: şertnama tapgyrynda tölenmeli pul haçan gerek, eýeçilik geçiriş ýygymlary haçan tölenmeli we bahanyň galan bölegi haçan tölenmeli. Soňra her bir karz berijiden ýa-da töleýjiden puluň şu senelere çenli ýetip bilip-bilmejekdigini soraň.

1-nji ýol: Öz serişdeleriňiz

Ýygnan puluňyzdan ýa-da başga bir aktiwi satmakdan tölemek iň ýönekeý ýoldur, sebäbi ol ýokardaky möhletlere karz berijiniň hiç hili şertini goşmaýar. Amaly soraglar puly karz almak bilen däl-de, ony geçirmek bilen baglydyr: haýsy hasapdan tölenýär, haýsy walýutada we her bank serişdeleriň çeşmesi barada haýsy subutnamalary sorar. Biziň Demirgazyk Kiprde emläk satyn almak üçin bank hyzmatlary we serişdeleri geçirmek gollanmamyz bu ädimi yzygiderlikde düşündirýär.

2-nji ýol: Öz ýurduňyzda karz almak

Käbir alyjylar öz ýurtlarynda şol ýerdäki aktiwleriniň girewi bilen, meselem, eýýäm eýeçiligindäki öýüniň girewi bilen karz alýarlar we soňra Demirgazyk Kiprdäki emlägiň tölegini nagt görnüşde edýärler. Munuň mümkinçiligi we şertleri öz ýurduňyzdaky karz berijiniň we düzgünleşdirilýän maslahatçynyň meselesidir. Olara beriljek soraglar:

• Daşary ýurtda, hususan-da Demirgazyk Kiprde satyn alyş üçin karz berýärsiňizmi?
• Karz öz ýurdumdaky emlägiň girewi bilen üpjün edilýärmi we ony töläp bilmesem näme bolar?
• Karz haýsy walýutada, Demirgazyk Kiprdäki baha bolsa haýsy walýutada? Olaryň arasyndaky walýuta hümmetiniň töwekgelçiligini kim göterýär?
• Arzadan serişdeleriň gelýänine çenli näçe wagt geçýär we bu bir aýlyk hem-de 75 iş günlük möhletlere laýyk gelermi?
• Karz beriji satyn alyş barada näme görmeli bolar we haýsy dilde?

NORTHEA öz ýurduňyzda karz almagy guramaýar we bu barada maslahat bermeýär.

3-nji ýol: Gurluşykçynyň töleg meýilnamasy

Taslama tapgyryndaky ýa-da ýaňy tamamlanan taslamada gurluşykçy size bölekleýin tölemäge rugsat berip biler. Bu bankdan alnan karz däldir we onuň goraglary doly şertnama bagly. Biziň gurulýan emläk üçin töleg meýilnamalary gollanmamyz gurluşyk tapgyryna we wagta baglanan tertipleri hem-de her bir tölegiň haýsy subutnama esasynda geçirilmelidigini düşündirýär, biziň taslama tapgyryndaky emläk we gurluşykçyny barlamak gollanmamyz bolsa göterimsiz diýlip mahabatlandyrylýan meýilnamany näme üçin deňeşdirip bolýan tamamlanan emlägiň bahasy bilen deňeşdirip okamalydygyny düşündirýär. Töleg meýilnamasyna maliýeleşdirme hökmünde garamazdan öň şulary soraň:

• Baha meýilnama bilen hem, meýilnamasyz hem birmeňzeşmi?
• Bir bölek gijikdirilip tölense näme bolar: jerime, göterim, şertnamany ýatyrmak?
• Bölekleýin tölegler tabşyrylandan soň hem dowam edýärmi we eýeçilik soňky tölegden öň ýa-da soň geçirilýärmi?
• Haýsydyr bir bölek gurluşykçynyň peýdasyna ipoteka bilen üpjün edilýärmi? Eger şeýle bolsa, munuň ýokarda beýan edilen eýeçiligi geçirmek tertibini nähili üýtgedýändigini aklawçyňyzdan soraň.

4-nji ýol: DKTR-de işleýän bankdan karz

DKTR Merkezi banky DKTR-de işleýän banklaryň sanawyny çap edýär we her bankyň görnüşini görkezýär: şahamça banky, döwlet banky ýa-da hususy bank. Olaryň haýsydyr biriniň size karz berjekdigi siziň raýatlygyňyza, ýaşaýan ýeriňize, girdejiňize, emläge we bankyň öz syýasatyna bagly, NORTHEA bolsa bu barada çap edilen düzgüni barlamady. Her bir bankdan gönüden-göni soraň:

• DKTR-de ýaşamaýan daşary ýurtly alyjylara karz berýärsiňizmi? Ýaşamak üçin rugsatnamamyň bolmagy tapawut döredýärmi?
• Haýsy walýutalarda karz berýärsiňiz we göterim kesgitlenenmi ýa-da üýtgeýänmi?
• Bahanyň haýsy bölegini karz berýärsiňiz we haýsy bölegini özüm tölemeli?
• Haýsy üpjünçilik gerek? Eýeçilik resminamasy meniň adyma geçmezden öň karz berip bilýärsiňizmi, eger ýok bolsa, şertnama bilen eýeçiligiň arasyndaky döwür nähili örtülýär?
• Ipotekany Tapu edarasynda hasaba alarsyňyzmy we haçan?
• Girdejim we başlangyç tölegimiň çeşmesi barada haýsy resminamalar gerek we olar terjime edilmelimi ýa-da apostil bilen tassyklanmalymy?
• Karz bilen bilelikde haýsy tölegler, ätiýaçlandyryş we hasap şertleri gelýär?
• Emlägi satsam karz bilen näme bolar we ipotekany aýyrmak näçe wagt alýar?

Tapu edarasy ipotekalary hasaba alýar we ýatyrýar, şeýle hem emläge degişli kazyýet kararlaryny bellige alýar (DKTR Içeri işler ministrligi, Tapu ve Kadastro Dairesi-niň wezipeleri). Hasaba alnan ipoteka Tapu edarasyndaky gözlegde görünýär, satyn alýan emlägiňiziň üstündäki ipoteka bolsa eýeçiligiňiz arassa geçirilmezden öň çözülmeli. Soňra satsaňyz, biziň satmak gollanmamyzda belleýşimiz ýaly, bankyňyzyň ipotekany aýyrmak üçin görkezen möçberi satuw dosýesiniň bir bölegine öwrülýär.

Emlägiň üstündäki bar bolan ipoteka

Maliýeleşdirme satyjynyň hem meselesi bolup biler. Ýeriň üstünde hasaba alnan gurluşykçynyň ipotekasy siziň eýeçilik resminamaňyz geçirilmezden öň aýrylmaly bolup biler. Gol çekmezden öň aklawçyňyza Tapu edarasynda gözleg geçirdip, ipotekany aýyrmagy şertnama ýazdyryň. Biziň hukuk we tehniki barlag gollanmamyz bu barlagy öz içine alýar.

Maliýeleşdirme we ýaşamak üçin rugsatnama

Hukuk barlagy: KKTC Aklawçylar kollegiýasynda hasaba alnan aklawç tarapyndan barlandy.

Eger satuw şertnamasy esasynda gysga möhletli ýaşamak üçin rugsatnama üçin arza bermegi meýilleşdirýän bolsaňyz, düzgünnama mundan başga-da bahanyň azyndan üçden bir böleginiň tölenmegini we satyn almak rugsady üçin arza berilmegini talap edýär (Ýaşamak üçin rugsatnamalar we wizalar hakynda düzgünnama, 14(2)(b)(iii) madda, 2026-njy ýylyň oktýabryndaky üýtgetmeler bilen üýtgedilmedik). Rugsatnamanyň möhleti siziň eýeçilik resminamasyna ýa-da möhürlenen şertnama eýedigiňize we emlägiň bahasyna bagly (DKTR Resmi Gazet № 193, 2026-njy ýylyň 2-nji oktýabry we № 194, 2026-njy ýylyň 5-nji oktýabry). Eger maliýeleşdirmäňiz üçden bir bölegiň tölegini gijikdirse, munuň möhletleriňize nähili täsir edýändigini aklawçyňyzdan soraň. Rugsatnama raýatlyk däldir we NORTHEA ýaşamak üçin rugsatnamany guramaýar ýa-da wada bermeýär.

Maliýeleşdirmäniň bahasyny hasaplamalaryňyza goşmak

Karz alnan pul kärende bermegi niýet edýän emlägiňiziň girdejililigini üýtgedýär. Göterimi, tölegleri we ätiýaçlandyryşy biziň Demirgazyk Kiprde emläk salgytlary we satyn alyş çykdajylary gollanmamyzdaky satyn alyş çykdajylary bilen bilelikde yzygiderli çykdajylaryňyza goşuň we özüňiziň goýan puluňyzdan gelýän nagt girdejä serediň. Soňra girdejiňiziň, karzyň we kärende töleginiň walýutalarynyň arasyndaky hümmet üýtgese näme boljakdygyny barlaň. NORTHEA walýuta hümmetini ýa-da göterim derejelerini çaklamaýar.

NORTHEA näme edýär we näme etmeýär

NORTHEA bank, karz beriji, karz araçysy ýa-da maýa goýum maslahatçysy däldir. Haýyş boýunça maslahatçyňyz sizi bank wekilleri bilen tanyşdyryp biler, bu bankyň öz kabul etmegine we laýyklyk barlaglaryna bagly (seret: Hususy müşderi hyzmatlary), şeýle hem pul elde bolmazdan öň hiç bir tölegiň möhleti gelmez ýaly, maliýeleşdirmäňizi şertnama we rugsat tertibi bilen deňeşdirip meýilleşdirip biler. Karzyň şertlerini karz beriji kesgitleýär; hukuk netijelerini bolsa siziň garaşsyz, DKTR-de ygtyýarnamaly aklawçyňyz kesgitleýär.