Przejdź do treści
NORTHEA
Język: PL
Umów prywatną konsultację
Menu

O Cyprze Północnym · Güzelyurt i Lefke

Miejsca warte zobaczenia w Güzelyurt (Morphou) i Lefke

Stan na 24 października 2026: Departament Starożytności i Muzeów (Eski Eserler ve Müzeler Dairesi) wymienia w swoim regionie Güzelyurt pięć muzeów i stanowisk: Muzeum Archeologii i Przyrody w Güzelyurt wraz z kościołem św. Mamasa, Muzeum Górnictwa w Lefke, Muzeum Stacji Kolejowej w Güzelyurt, Soli oraz pałac Vouni. Strona przedstawia, co Departament, Visit North Cyprus, uczelnie i opatrzone datą doniesienia BRT mówią o tych miejscach, o starym mieście i dziedzictwie górniczym Lefke, o równinie uprawy pomarańczy i o pobliskim Koruçam, z odnośnikiem do każdego źródła. Nie podaje godzin otwarcia, opłat ani współrzędnych.

Sprawdzono 24 października 2026 w źródłach wymienionych w tekście i poniżej. Stanowiska stron są przypisane tym stronom.

Soli, pałac Vouni i Petra tou Limnidi. Koncepcja wizualna wygenerowana przez AI
Koncepcja wizualna wygenerowana przez AI

Soli, pałac Vouni i Petra tou Limnidi

Według Departamentu Starożytności i Muzeów (Eski Eserler ve Müzeler Dairesi) region Güzelyurt ma pod jego opieką pięć muzeów i stanowisk: Muzeum Archeologii i Przyrody w Güzelyurt wraz z kościołem św. Mamasa, Muzeum Górnictwa w Lefke, Muzeum Stacji Kolejowej w Güzelyurt, Soli oraz pałac Vouni. Strona Departamentu o Soli wywodzi historię miasta od XI wieku p.n.e., kiedy pojawia się ono jako Si-il-lu na asyryjskiej liście trybutów, i podaje, że zostało zniszczone podczas najazdów arabskich w VII wieku.

Departament opisuje pałac Vouni jako zbudowany na wzgórzu 250 m n.p.m. przez properskiego króla Marionu w celu nadzorowania Soli, z czterema fazami budowy od około 500 roku p.n.e. do czasu, gdy spłonął i został opuszczony w 380 roku p.n.e. Visit North Cyprus dodaje, że wysepka Petra tou Limnidi, widoczna z pałacu, była badana wykopaliskowo przez Szwedzką Ekspedycję Cypryjską w 1929 roku. Kilka z tych miejsc pojawia się też krótko na stronie o wycieczkach z dziećmi; ta strona omawia je bardziej szczegółowo.

  • Soli (Soloi), w pobliżu Gemikonağı
    ToprakM · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

    Starożytne miasto

    Soli (Soloi), w pobliżu Gemikonağı

    Departament podaje, że Soli przyłączyło się do powstania przeciwko Persom w 498 roku p.n.e., prosperowało w okresie rzymskim i było reprezentowane przez biskupów na soborze nicejskim w 325 roku n.e. Podaje, że w IV wieku n.e. kopalnie miedzi zamknięto, a port uległ zamuleniu.

    Źródło: eemd.gov.ct.tr

  • Teatr rzymski w Soli
    ToprakM · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

    Teatr

    Teatr rzymski w Soli

    Visit North Cyprus datuje teatr na koniec II wieku n.e., z 17 rzędami siedzeń wykutymi w zboczu wzgórza i widownią na około 4 000 osób. Podaje, że w drugiej połowie XIX wieku kamienie z teatru zabrano do budowy Port Saidu w Egipcie.

    Źródło: visitncy.com

  • Bazylika i mozaiki w Soli
    Ira Goldstein · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

    Bazylika

    Bazylika i mozaiki w Soli

    Visit North Cyprus podaje, że moneta datuje bazylikę na koniec IV wieku n.e. i że w VI wieku przebudowano ją na kościół trójnawowy. Opisuje mozaiki podłogowe, w tym łabędzia otoczonego kwiatami i cztery małe delfiny.

    Źródło: visitncy.com

  • Wykopaliska

    Grobowiec 4 w Soli (wykopaliska ratownicze 2005–2006)

    Departament podaje, że wykopaliska ratownicze prowadzone od 24 listopada 2005 do 5 stycznia 2006 roku odsłoniły siedem grobowców ze znaleziskami ceramicznymi, metalowymi i złotymi. Grobowiec 4, z dromosem o siedmiu stopniach i trzema komorami, jest wstępnie datowany na okres klasyczny i hellenistyczny.

    Źródło: eemd.gov.ct.tr

  • Pałac Vouni (Vuni Sarayı)
    Monoskolaggi · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

    Pałac

    Pałac Vouni (Vuni Sarayı)

    Departament podaje, że pałac, zbudowany na trzech tarasach, miał według szacunków 137 pomieszczeń, w tym część administracyjną, magazyny, łaźnie i wykute w skale cysterny na wodę deszczową. Wykopaliska z lat 1928–1929 przypisuje szwedzkim archeologom.

    Źródło: eemd.gov.ct.tr

  • Świątynia

    Świątynia Ateny, Vouni

    Departament umiejscawia świątynię Ateny z V wieku p.n.e. na najwyższym punkcie wzgórza, z dziedzińcem, przedsionkiem i główną salą, w której stały posągi i ołtarze. Visit North Cyprus opisuje półkolisty ołtarz i otwory w skale na podstawy posągów.

    Źródło: visitncy.com

  • Skarb

    Skarb z Vouni

    Departament podaje, że szwedzcy archeolodzy znaleźli poczerniały od ognia gliniany dzban zawierający złote i srebrne bransolety, zdobione srebrne czarki oraz setki monet, w większości wybitych w Marionie, a niektóre w Kition, Lapithos i Pafos.

    Źródło: eemd.gov.ct.tr

  • Petra tou Limnidi
    John Lindros · CC0 · Wikimedia Commons

    Wysepka

    Petra tou Limnidi

    Visit North Cyprus podaje, że Szwedzka Ekspedycja Cypryjska prowadziła wykopaliska na wysepce przez dwa tygodnie w 1929 roku i znalazła pozostałości dwóch neolitycznych chat oraz przedmioty z krzemienia, kości i kamienia. Opisuje wysepkę dziś jako miejsce gniazdowania mewy romańskiej i kormorana czubatego.

    Źródło: visitncy.com

1 / 8

Kościół św. Mamasa i Muzeum Archeologii i Przyrody w Güzelyurt. Koncepcja wizualna wygenerowana przez AI
Koncepcja wizualna wygenerowana przez AI

Kościół św. Mamasa i Muzeum Archeologii i Przyrody w Güzelyurt

Według Departamentu Starożytności i Muzeów muzeum mieści się w budynku, który przed 1974 rokiem służył jako rezydencja metropolity, z działem przyrodniczym na parterze i działem archeologicznym na piętrze, uporządkowanym od neolitu do okresu bizantyjskiego. Departament podaje, że kościół obok niego jest od 1974 roku używany jako muzeum ikon, a jego wyposażenie pozostaje takie, jakie pozostawiono w tamtym roku.

Dwa główne źródła różnie datują kościół. Departament podaje, że obecny kościół z żółtego kamienia zbudowano w XVI wieku na miejscu świątyni Astarte i wcześniejszego kościoła bizantyjskiego, a kopułę dodano w XVIII wieku. Visit North Cyprus podaje, że większość budynków pochodzi z XVIII wieku i że budynki klasztorne są odnotowane jako zbudowane w 1779 roku. Oba źródła opisują legendę o świętym, który wjechał do miasta na lwie.

  • Kościół św. Mamasa (Aziz Mamas Kilisesi)
    ToprakM · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

    Kościół

    Kościół św. Mamasa (Aziz Mamas Kilisesi)

    Departament opisuje trójnawowy kościół z kopułą nad nawą główną, gotyckimi ostrołukami wokół zachodnich drzwi oraz dzwonnicą i portykami z początku XX wieku. Podaje, że 2 września jest wspominany jako dzień męczeństwa świętego.

    Źródło: eemd.gov.ct.tr

  • Rzeźbiony ikonostas i ambona
    ToprakM · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

    Ikonostas

    Rzeźbiony ikonostas i ambona

    Departament podaje, że ikonostas ma XVI-wieczne snycerstwo nad marmurową dolną częścią zdobioną figami, winogronami, żołędziami i weneckimi tarczami herbowymi. Visit North Cyprus podaje, że ambonę zbudowano w 1711 roku, a najstarsza ikona pochodzi z około 1745 roku.

    Źródło: visitncy.com

  • Sarkofag św. Mamasa
    CTHOE · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

    Grobowiec

    Sarkofag św. Mamasa

    Departament podaje, że sarkofag świętego, w połowie widoczny wewnątrz, a w połowie na zewnątrz północnej ściany, według wierzeń wydziela płyn, który ma leczyć bóle uszu i oczu. Obok niego zostawia się świece i srebrne uszy jako wota.

    Źródło: eemd.gov.ct.tr

  • Muzeum

    Muzeum Archeologii i Przyrody w Güzelyurt: dział przyrodniczy

    Departament podaje, że dział przyrodniczy na parterze prezentuje w celach edukacyjnych spreparowane ptaki, ryby, węże, lisy, jagnięta i żółwie. Dziką przyrodę omówiono szerzej na [stronie o florze i faunie](/about-north-cyprus/flora-and-fauna).

    Źródło: eemd.gov.ct.tr

  • Muzeum

    Dział archeologiczny i posąg Artemidy

    Departament podaje, że sale na piętrze obejmują okres od fragmentów neolitycznych i znalezisk z epoki brązu po okresy geometryczny, archaiczny, klasyczny, hellenistyczny, rzymski i bizantyjski. Wyróżnia posąg Artemidy Efeskiej znaleziony przypadkiem w morzu u wybrzeży Salaminy.

    Źródło: eemd.gov.ct.tr

  • Toumba tou Skourou (Tumba tu Skuru)
    ToprakM · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

    Stanowisko archeologiczne

    Toumba tou Skourou (Tumba tu Skuru)

    Departament podaje, że ten kopiec osadniczy na północnym brzegu rzeki Ovgos dostarczył znalezisk od XVI do V wieku p.n.e. podczas wykopalisk prowadzonych przez Emily Vermeule dla Uniwersytetu Harvarda i Museum of Fine Arts w Bostonie w latach 1971–1974. Stwierdza, że stanowisko jest zamknięte dla zwiedzających, aby zapobiec zniszczeniom; znaleziska z niego prezentowane są w dwóch salach muzeum.

    Źródło: eemd.gov.ct.tr

  • Publikacja

    Raport z wykopalisk w Toumba tou Skourou

    Wpis w bazie badań University of Bristol wymienia recenzję P. M. Warrena z 1993 roku w Classical Review dotyczącą raportu z wykopalisk autorstwa E. D. T. Vermeule i F. Z. Wolsky, wydanego przez Clarendon Press. Książka opisuje stanowisko jako dzielnicę garncarzy z epoki brązu nad Zatoką Morphou.

    Źródło: research-information.bris.ac.uk

1 / 7

Dziedzictwo kolejowe: muzeum stacji w Güzelyurt i lokomotywy w Lefke. Koncepcja wizualna wygenerowana przez AI
Koncepcja wizualna wygenerowana przez AI

Dziedzictwo kolejowe: muzeum stacji w Güzelyurt i lokomotywy w Lefke

Cypryjska Kolej Rządowa (Cyprus Government Railway) była siecią obejmującą całą wyspę, a nie siecią właściwą wyłącznie dla TRCP (TRNC). Według Visit North Cyprus była to linia wąskotorowa o rozstawie 762 mm, działająca od października 1905 do grudnia 1951 roku na długości 122 km, z 39 stacjami, łącząca Famagustę, Nikozję, Güzelyurt i Çamlıköy w pobliżu Lefke. To samo źródło odnotowuje, że obecnie na Cyprze Północnym nie kursują żadne pociągi.

Departament Starożytności i Muzeów podaje, że stację Güzelyurt (Morphou) otwarto dla ruchu 31 marca 1907 roku i do zamknięcia kolei w 1951 roku była bramą regionu, przez którą wożono owoce cytrusowe do Famagusty. Renowację rozpoczęto 14 listopada 2017 roku, a muzeum kolei otwarto 18 maja 2022 roku.

  • Muzeum Stacji Kolejowej w Güzelyurt (Tren İstasyonu Müzesi)
    ToprakM · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

    Muzeum

    Muzeum Stacji Kolejowej w Güzelyurt (Tren İstasyonu Müzesi)

    Departament opisuje dwukondygnacyjny budynek stacji 2. klasy z dwustanowiskową lokomotywownią, obrotnicą i szopami towarowymi; zachował się budynek stacji i wszystkie szopy oprócz jednej. Budynki uznano za zabytki w 1999 roku.

    Źródło: eemd.gov.ct.tr

  • Renowacja stacji, 2017–2022
    ToprakM · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

    Renowacja

    Renowacja stacji, 2017–2022

    Departament podaje, że renowację prowadzono od 14 listopada 2017 do 18 grudnia 2018 roku na podstawie starych fotografii budynku, a następnie między 31 grudnia 2019 a 21 grudnia 2020 roku wykonano prace związane z zagospodarowaniem terenu i instalacją elektryczną. Muzeum otwarto 18 maja 2022 roku.

    Źródło: eemd.gov.ct.tr

  • Parowóz nr 3 Cyprus Mines Corporation
    Ddovah · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

    Lokomotywa

    Parowóz nr 3 Cyprus Mines Corporation

    Departament podaje, że lokomotywę przeniesiono z terenu festiwalowego w Güzelyurt na teren muzeum 12 maja 2022 roku, a Departament odrestaurował ją między 23 stycznia a 27 kwietnia 2023 roku.

    Źródło: eemd.gov.ct.tr

  • Historia

    Morphou na linii kolejowej

    Departament podaje, że stacja znajdowała się 59,5 mili (95 km) od Famagusty, co oznaczało podróż trwającą około 4 godzin, i obsługiwała też pocztę. Podaje, że w samych latach 1918–1919 z Güzelyurt wyjechało koleją 21 938 ton towarów.

    Źródło: eemd.gov.ct.tr

  • Cypryjska Kolej Rządowa (na całej wyspie)
    Unknown photographer · Public domain · Wikimedia Commons

    Kolej

    Cypryjska Kolej Rządowa (na całej wyspie)

    Visit North Cyprus podaje, że kolej zamknięto z przyczyn finansowych, a ostatni pociąg odjechał z Nikozji 31 grudnia 1951 roku. Podaje, że przez cały okres działania linia przewiozła 3 199 934 tony towarów i 7 348 643 pasażerów.

    Źródło: visitncy.com

  • Lokomotywy i wagony w Lefke i okolicach
    ToprakM · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

    Ekspozycja plenerowa

    Lokomotywy i wagony w Lefke i okolicach

    Visit North Cyprus podaje, że odgałęzienie kolei obsługiwało Cyprus Mines Corporation do 1974 roku, przewożąc rudę z regionu Lefke. Podaje, że w Lefke i okolicach wystawiono 10 lokomotyw i 20 wagonów, nie wszystkie w dobrym stanie.

    Źródło: visitncy.com

1 / 6

Lefke: stare miasto, meczet i akwedukt. Koncepcja wizualna wygenerowana przez AI
Koncepcja wizualna wygenerowana przez AI

Lefke: stare miasto, meczet i akwedukt

Visit North Cyprus opisuje Lefke jako małe miasto między wybrzeżem a podnóżem gór Trodos, z trzema meczetami z okresu osmańskiego i domami w centrum, które odzwierciedlają jego kolonialną przeszłość. Artykuł Nevin Turgut Gültekin z 2020 roku w Iconarp International Journal of Architecture and Planning bada tkankę mieszkaniową miasta i stwierdza, że ukształtowały ją kolejne okresy sprawowania władzy; za dziedzictwo kulturowe uznaje tradycyjną zabudowę mieszkaniową i niektóre modernistyczne budynki w stylu art déco.

Według Cittaslow International Lefke otrzymało certyfikat członkostwa w sieci Cittaslow 7 listopada 2015 roku na spotkaniu w Falköping w Szwecji. Visit North Cyprus opisuje meczet Piri Mehmeta Paszy, w którego ogrodzie znajduje się grobowiec Osmana Paszy; meczet bywa nazywany jego imieniem.

  • Tradycyjne domy Lefke
    Seksen iki yüz kırk beş · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

    Zabytkowa dzielnica

    Tradycyjne domy Lefke

    Gültekin (2020) dokumentuje domy Lefke jako ukształtowane przez kolejne okresy sprawowania władzy w mieście i klasyfikuje je według typu, okresu i tematu. Artykuł podaje, że jest pierwszym badaniem opisującym środowisko mieszkaniowe i tradycyjną zabudowę mieszkaniową miasta.

    Źródło: doaj.org

  • Meczet

    Meczet Piri Mehmeta Paszy (często nazywany Piri Osman Paşa)

    Visit North Cyprus podaje, że w tym miejscu stał bizantyjski kościół św. Jerzego, który później stał się meczetem i popadł w ruinę, a po 1571 roku odbudował go Mehmet Bey, nadając mu imię swojego dziadka, wielkiego wezyra Piri Mehmeda Paszy. Opisuje ośmioboczną bryłę i jedyną kopułę wśród meczetów Lefke.

    Źródło: visitncy.com

  • Grobowiec

    Grobowiec Osmana Paszy

    Visit North Cyprus podaje, że Osman Pasza, wezyr, zmarł w Lefke w 1839 roku, a jego grobowiec, zdobiony motywami przyrodniczymi, wykonano w Izmirze na zlecenie jego żony, która później osiadła w Lefke. Przytacza miejscową opowieść o jego śmierci i traktuje ją jako opowieść.

    Źródło: visitncy.com

  • Grobowiec

    Grobowiec Hüseyina Ağy

    Visit North Cyprus podaje, że drugi grobowiec w ogrodzie meczetu należy do Hüseyina Ağy, któremu przypisuje się doprowadzenie wody do Lefke przez budowę akweduktów łączących miejscowości w okręgu.

    Źródło: visitncy.com

  • Akwedukt w Lefke
    Monoskolaggi · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

    Akwedukt

    Akwedukt w Lefke

    Visit North Cyprus podaje, że kamienny akwedukt w centrum miasta pochodzi prawdopodobnie z około 1609 roku i zachowało się 10 jego łuków. Podaje, że nadal służy do nawadniania sadów i pól.

    Źródło: visitncy.com

  • Lefke jako miasto Cittaslow
    Monoskolaggi · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

    Sieć miast

    Lefke jako miasto Cittaslow

    Cittaslow International podaje, że certyfikat członkostwa i flagę wręczono gminie Lefke 7 listopada 2015 roku. Podaje hasło miasta jako „Lefke – spokój leży w jego naturze” i stwierdza, że gmina oraz Stowarzyszenie Turystyczne Lefke promują podejście Cittaslow na miejscu.

    Źródło: cittaslow.org

1 / 6

Dziedzictwo górnicze: Muzeum Górnictwa w Lefke i Cyprus Mines Corporation. Koncepcja wizualna wygenerowana przez AI
Koncepcja wizualna wygenerowana przez AI

Dziedzictwo górnicze: Muzeum Górnictwa w Lefke i Cyprus Mines Corporation

Według Departamentu Starożytności i Muzeów Muzeum Górnictwa w Lefke otwarto 24 maja 2025 roku w części kinowej Vasıf Palas, budynku wzniesionego jako kino i hotel w latach 30. XX wieku i sprzedanego gminie Lefke w 1983 roku. Muzeum ma trzy działy: archeologiczny, geologiczny oraz poświęcony działalności górniczej Cyprus Mines Corporation (CMC).

Według Departamentu firma CMC, założona przez Amerykanów, powstała w 1916 roku, wydobyła pierwszą rudę ze Skouriotissy w 1919 roku, w 1926 roku zbudowała własny port w Gemikonağı (Karavostasi) i opuściła wyspę pod koniec marca 1975 roku po wypłaceniu wynagrodzeń pracownikom, pozostawiając po sobie to, co Departament nazywa poważną katastrofą ekologiczną. Artykuł z 2022 roku w czasopiśmie Geoheritage autorstwa badaczy z Eastern Mediterranean University ocenia opuszczony teren CMC w Lefke pod kątem ochrony i turystyki górniczej.

  • Muzeum

    Muzeum Górnictwa w Lefke (Vasıf Palas)

    Departament podaje, że grunt należał do Fatmy Hasan Binbaşı z Lefke, żony Ahmeta Vasıfa Beya z Soli, oraz że kino odrestaurował Departament na podstawie protokołu między gminą Lefke a ministerstwem odpowiedzialnym za turystykę i kulturę. Muzeum otwarto 24 maja 2025 roku.

    Źródło: eemd.gov.ct.tr

  • Eksponat

    Sztaba w kształcie skóry wołu z późnej epoki brązu

    Departament wyróżnia w dziale archeologicznym miedzianą sztabę w kształcie skóry wołu z późnej epoki brązu, prezentowaną wraz z żużlem miedziowym z późnej epoki brązu i okresu rzymskiego.

    Źródło: eemd.gov.ct.tr

  • Eksponat

    Sale geologiczne i CMC

    Departament podaje, że dział geologiczny prezentuje próbki skał z różnych okresów geologicznych Cypru wraz z mapami geologicznymi i planami CMC. Dział CMC prezentuje dokumenty, fotografie, narzędzia górników, wagonik kopalniany, rekonstrukcje postaci górnika i pracownika służby zdrowia oraz film.

    Źródło: eemd.gov.ct.tr

  • Starożytne kopalnie

    Starożytne kopalnie miedzi w okolicach Lefke

    Departament podaje, że ponad połowa miedzi wyprodukowanej na Cyprze do końca okresu rzymskiego pochodziła z Lefke i okolic, z kopalń w Skouriotissie, Bağlıköy (Ambelikou), Aplıç (Apliki) i Karadağ (Mavrovouni). Podaje, że Charles Godfrey Gunther zlokalizował te starożytne wyrobiska w 1913 roku.

    Źródło: eemd.gov.ct.tr

  • Port i zakłady przeróbcze w Gemikonağı (Karavostasi)
    ToprakM · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

    Dziedzictwo przemysłowe

    Port i zakłady przeróbcze w Gemikonağı (Karavostasi)

    Departament podaje, że od 1926 roku CMC eksportowała przez własny port w Gemikonağı, a po otwarciu kopalni Karadağ w 1929 roku zaczęła budować obok niego duże zakłady przeróbcze. Zakład cyjankowy odzyskiwał złoto i srebro w latach 1933–1941.

    Źródło: eemd.gov.ct.tr

  • Osiedle przyzakładowe

    Wsie robotnicze i szpital w Yeşilyurt

    Departament podaje, że po 1936 roku, przy ponad 5 000 pracowników, CMC zbudowała wsie robotnicze w Karadağ, Gemikonağı i Skouriotissie, domy dla kadry kierowniczej, szkoły techniczne oraz szpital zakładowy w Yeşilyurt, który obecnie służy jako szpital Cengiz Topel.

    Źródło: eemd.gov.ct.tr

  • Architektura

    Domy zakładowe CMC, 1926–1974

    Strona z wiadomościami European University of Lefke informuje o badaniu Vedata Çağanaği dotyczącym domów CMC w Karadağ i Gemikonağı z lat 1926–1974. Jako główne cechy wymienia elastyczność przestrzenną, otwarcie na zewnątrz, hierarchię przestrzenną i prywatność rodziny oraz odnotowuje późniejsze przeróbki dokonane przez mieszkańców.

    Źródło: eul.edu.tr

  • Badanie dziedzictwa pogórniczego i turystyki (2022)
    ToprakM · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

    Badania

    Badanie dziedzictwa pogórniczego i turystyki (2022)

    Vehbi, Mısırlısoy, Günçe i Yüceer (2022, Geoheritage) opisują teren CMC w Lefke jako opuszczony obszar wydobycia miedzi z polami górniczymi, zakładami przeróbczymi, laboratoriami, domami robotników i budynkami użyteczności publicznej. Proponują strategie ochrony w ramach koncepcji turystyki górniczej.

    Źródło: i-rep.emu.edu.tr

1 / 8

Gaje pomarańczowe, Festiwal Pomarańczy, zapory i zachodnie wybrzeże. Koncepcja wizualna wygenerowana przez AI
Koncepcja wizualna wygenerowana przez AI

Gaje pomarańczowe, Festiwal Pomarańczy, zapory i zachodnie wybrzeże

Visit North Cyprus umiejscawia Güzelyurt w centrum obszaru uprawy cytrusów i nazywa okręg „koszem owoców” Cypru; jego strona o Lefke używa tego samego określenia w odniesieniu do równiny Lefke i wspomina o Festiwalu Orzecha Włoskiego w lipcu. Według BRT 48. Festiwal Pomarańczy w Güzelyurt rozpoczął się wieczorem 15 czerwca 2026 roku paradą do Parku Festiwalowego i trwał do 21 czerwca; burmistrz określił go jako odbywający się bez przerwy od 48 lat.

Gmina Lefke, jak podała BRT 12 grudnia 2025 roku, wymieniła na swoim obszarze zapory Kalobanoyat, Lefke i Kafizes oraz zbiornik Gemikonağı i podała, że zbiornik Gemikonağı był wówczas pusty. Na zachód od Lefke nadmorska wieś Yeşilırmak (Limnitis) leży w pobliżu Vouni i Soli, według Wikipedii, która przypisuje ją do okręgu Lefke po stronie turecko-cypryjskiej i do okręgu Nikozja według podziału Republiki Cypryjskiej.

  • Cytrusowa równina Güzelyurt
    ToprakM · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

    Rolnictwo

    Cytrusowa równina Güzelyurt

    Visit North Cyprus opisuje Güzelyurt jako położone w centrum obszaru uprawy cytrusów, w pobliżu podnóża gór Trodos. Wspomina o sobotnim targu lokalnych produktów i przydrożnych straganach ze świeżym sokiem przy drodze na wschód.

    Źródło: visitncy.com

  • Festiwal

    48. Festiwal Pomarańczy w Güzelyurt (2026)

    BRT podała 16 czerwca 2026 roku, że festiwal rozpoczął się poprzedniego wieczoru i potrwa do 21 czerwca, z koncertami, turniejem tryktraka, festiwalem dla dzieci i turniejami minipiłki nożnej. Parada wyruszyła spod Szkoły Podstawowej Kurtuluş i zakończyła się w Parku Festiwalowym.

    Źródło: brtk.net

  • Festiwal

    47. Festiwal Pomarańczy w Güzelyurt (2025)

    BRT podała 17 czerwca 2025 roku, że 47. festiwal, organizowany przez gminę Güzelyurt, rozpoczął się paradą spod Szkoły Podstawowej Kurtuluş do Parku Festiwalowego i ceremonią otwarcia w amfiteatrze.

    Źródło: brtk.net

  • Uprawa owoców i orzechów w Lefke
    Monoskolaggi · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

    Rolnictwo

    Uprawa owoców i orzechów w Lefke

    Visit North Cyprus podaje, że woda źródlana z gór dociera na żyzną nadmorską równinę Lefke, gdzie uprawia się owoce, orzechy i cytrusy. Wspomina o czerwcowym Festiwalu Pomarańczy w pobliskim Güzelyurt i lipcowym Festiwalu Orzecha Włoskiego.

    Źródło: visitncy.com

  • Woda

    Zapory i zbiorniki Lefke

    BRT podała 12 grudnia 2025 roku, że według gminy Lefke zapora Kalobanoyat była wypełniona w 50%, zapora Lefke w 10%, zapora Kafizes w 30%, a zbiornik Gemikonağı był pusty. Poziomy te dotyczyły wyłącznie tamtego dnia.

    Źródło: brtk.net

  • Yeşilırmak (Limnitis)
    Seksen iki yüz kırk beş · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

    Wieś

    Yeşilırmak (Limnitis)

    Wikipedia opisuje Limnitis (Yeşilırmak) jako nadmorską wieś w regionie Tylliria na północno-zachodnich zboczach gór Trodos, z pałacem Vouni w pobliżu i Soli nieco dalej na wschód. Zasady przekraczania linii podziału w tym rejonie omówiono na [stronie o władzach, okręgach i przejściach](/about-north-cyprus/government-districts-and-crossings) oraz w źródłach oficjalnych, a nie tutaj.

    Źródło: en.wikipedia.org

1 / 6

W pobliżu: Koruçam (Kormakitis) i dziedzictwo maronickie. Koncepcja wizualna wygenerowana przez AI
Koncepcja wizualna wygenerowana przez AI

W pobliżu: Koruçam (Kormakitis) i dziedzictwo maronickie

Koruçam (Kormakitis) leży poza dwoma omawianymi tu okręgami: Wikipedia przypisuje go do okręgu Kirenia (Girne) i opisuje jako wieś maronicką. CNEWA (Catholic News Service, 20 maja 2010) opisała cypryjski arabski maronicki jako własny, zagrożony wymarciem język tej społeczności.

Konserwację starego kościoła św. Jerzego we wsi przeprowadzono w ramach finansowanego przez UE programu „Support to Monuments of Great Importance for the communities of Cyprus” (Wsparcie dla zabytków o dużym znaczeniu dla społeczności Cypru), realizowanego przez Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP) wraz z Komitetem Technicznym ds. Dziedzictwa Kulturowego w latach 2013–2017. Cyprus Mail podał 8 kwietnia 2017 roku, że prace zakończono. Ta strona opisuje wyłącznie dziedzictwo; kwestie własności i pobytu wykraczają poza jej zakres.

  • Koruçam (Kormakitis / Kormacit)
    muffinn · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

    Wieś

    Koruçam (Kormakitis / Kormacit)

    Wikipedia podaje, że maronici z tej wsi tradycyjnie mówią własną odmianą arabskiego, cypryjskim arabskim maronickim, a także po grecku i, od niedawna, po turecku. Podaje, że w weekendy liczba mieszkańców rośnie, gdy dawni mieszkańcy odwiedzają krewnych i uczestniczą we mszy.

    Źródło: en.wikipedia.org

  • Stary kościół św. Jerzego (konserwacja)
    Xxlstier · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

    Kościół

    Stary kościół św. Jerzego (konserwacja)

    UNDP wymienia stary kościół św. Jerzego w Kormakitis/Kormacit/Koruçam wśród zabytków poddanych konserwacji w 2. etapie programu, realizowanym od września 2013 do grudnia 2017 roku.

    Źródło: undp.org

  • Stary kościół św. Jerzego (historia)
    HFrankDM · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

    Kościół

    Stary kościół św. Jerzego (historia)

    Cyprus Mail podał w kwietniu 2017 roku, że XVI-wieczny stary kościół św. Jerzego został odrestaurowany i że był głównym kościołem społeczności maronickiej do czasu zbudowania nowego kościoła św. Jerzego na początku XX wieku.

    Źródło: archive.cyprus-mail.com

  • Kościół św. Jerzego (czynny)
    HFrankDM · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

    Kościół

    Kościół św. Jerzego (czynny)

    Wikipedia podaje, że obecny kościół św. Jerzego rozpoczęto budować w 1900 roku, ukończono w 1930 roku i nadal jest używany przez pozostałych mieszkańców. CNEWA podała w 2010 roku, że odprawiano w nim codzienną mszę.

    Źródło: en.wikipedia.org

  • Kaplica

    Kaplica św. Jerzego od Nasion (St George of the Seeds)

    Wikipedia podaje, że ta kaplica na północ od wsi, w pobliżu morza, została zbudowana w 1852 roku i że co roku 3 listopada odprawiana jest w niej msza.

    Źródło: en.wikipedia.org

  • Język

    Cypryjski arabski maronicki

    CNEWA (Catholic News Service, 2010) opisała cypryjski arabski maronicki jako zanikający język łączący elementy greckiego, tureckiego, arabskiego i syryjskiego oraz jako kluczowy dla tożsamości społeczności.

    Źródło: cnewa.org

1 / 6

Uwagi praktyczne

  • Departament Starożytności i Muzeów publikuje godziny zwiedzania Soli, Vouni i trzech muzeów. Ta strona nie podaje godzin, opłat ani zasad dotyczących biletów; przed wizytą sprawdź informacje Departamentu.
  • Źródła różnią się co do niektórych dat. W przypadku Soli Departament podaje, że szwedzkie wykopaliska rozpoczęły się w 1927 roku, natomiast Visit North Cyprus podaje 1929 rok; w przypadku Vouni Departament podaje na tej samej stronie zarówno lata 1928–1929, jak i 1927–1931. W przypadku św. Mamasa Departament datuje kościół na XVI wiek, a Visit North Cyprus w większości na XVIII wiek.
  • Visit North Cyprus podaje, że droga do pałacu Vouni jest wąska i stromo kręta. Świątynia Afrodyty nad teatrem w Soli jest według tego samego źródła niedostępna dla zwiedzających, a Departament podaje, że Toumba tou Skourou jest zamknięta dla zwiedzających.
  • Kościół św. Mamasa jest muzeum ikon, a kościoły w Koruçam są miejscami kultu. Zwiedzający powinni przestrzegać zasad wywieszonych na miejscu.
  • Daty Festiwalu Pomarańczy zmieniają się co roku. Daty na tej stronie dotyczą edycji z 2025 i 2026 roku według doniesień BRT; informacje o kolejnej edycji sprawdź w gminie Güzelyurt lub w BRT.
  • Nazwy miejscowości występują w formach tureckich i greckich (Güzelyurt/Morphou, Lefke/Lefka, Gemikonağı/Karavostasi, Yeşilyurt/Pentageia, Yeşilırmak/Limnitis, Koruçam/Kormakitis, Vuni/Vouni). Okręgi przedstawiono na stronie o okręgach, miastach i mapie.

Najczęściej zadawane pytania

Jakie są główne miejsca warte zobaczenia w Güzelyurt i Lefke?

Departament Starożytności i Muzeów wymienia w swoim regionie Güzelyurt pięć stanowisk: Muzeum Archeologii i Przyrody w Güzelyurt wraz z kościołem św. Mamasa, Muzeum Górnictwa w Lefke, Muzeum Stacji Kolejowej w Güzelyurt, Soli oraz pałac Vouni. Visit North Cyprus dodaje Petra tou Limnidi, akwedukt w Lefke, meczet Piri Mehmeta Paszy i lokomotywy w okolicach Lefke.

Co można zobaczyć w Soli?

Visit North Cyprus opisuje teatr rzymski z końca II wieku n.e. z 17 rzędami siedzeń oraz bazylikę z końca IV wieku n.e. z mozaikami podłogowymi, w tym z łabędziem i delfinami. Departament Starożytności i Muzeów opisuje też grobowce przebadane w latach 2005–2006 ze znaleziskami złotymi i metalowymi.

Kto zbudował pałac Vouni i w jakim celu?

Departament Starożytności i Muzeów podaje, że zbudował go około 500 roku p.n.e. properski król Marionu na wzgórzu 250 m n.p.m. w celu nadzorowania Soli. Około 450/440 roku p.n.e. przeszedł pod kontrolę grecką, a w 380 roku p.n.e. spłonął i został opuszczony.

Kiedy otwarto Muzeum Górnictwa w Lefke?

Departament Starożytności i Muzeów podaje, że otwarto je 24 maja 2025 roku w odrestaurowanej części kinowej Vasıf Palas, budynku kina i hotelu z lat 30. XX wieku. Ma działy archeologiczny, geologiczny i poświęcony Cyprus Mines Corporation, a wśród eksponatów są sztaba w kształcie skóry wołu z późnej epoki brązu i wagonik kopalniany.

Czym była Cyprus Mines Corporation?

Według Departamentu Starożytności i Muzeów była to firma założona przez amerykańskich inwestorów w 1916 roku, która wydobywała miedź w okolicach Lefke, od 1926 roku eksportowała przez własny port w Gemikonağı i opuściła wyspę pod koniec marca 1975 roku. Zbudowała wsie robotnicze, szkoły i szpital w Yeşilyurt.

Czy w Güzelyurt była kolej?

Tak. Departament Starożytności i Muzeów podaje, że stację Güzelyurt (Morphou) na linii Cypryjskiej Kolei Rządowej otwarto 31 marca 1907 roku i działała do zamknięcia linii w 1951 roku. Odrestaurowaną stację otwarto jako muzeum kolei 18 maja 2022 roku, z parowozem nr 3 CMC na jej terenie.

Kiedy odbywa się Festiwal Pomarańczy w Güzelyurt?

Odbywa się w czerwcu, ale daty zmieniają się co roku. BRT podała, że 48. festiwal rozpoczął się wieczorem 15 czerwca 2026 roku i trwał do 21 czerwca, a 47. rozpoczął się w połowie czerwca 2025 roku i był organizowany przez gminę Güzelyurt.

Co znajduje się w Muzeum Archeologii i Przyrody w Güzelyurt?

Departament Starożytności i Muzeów podaje, że na parterze prezentowane są spreparowane zwierzęta, a na piętrze znaleziska od neolitu do okresu bizantyjskiego, w tym materiał z Toumba tou Skourou i posąg Artemidy Efeskiej znaleziony w morzu u wybrzeży Salaminy.

Kto został pochowany w grobowcu Osmana Paszy w Lefke?

Visit North Cyprus podaje, że grobowiec w ogrodzie meczetu Piri Mehmeta Paszy należy do Osmana Paszy, wezyra, który zmarł w Lefke w 1839 roku, i że wykonano go w Izmirze na zlecenie jego żony. Drugi grób w ogrodzie należy do Hüseyina Ağy.

Źródła

Pytania o Cypr Północny?

Napisz do NORTHEA, aby umówić się na prywatną rozmowę o regionach, hotelach lub nieruchomościach.

Skontaktuj się z NORTHEA