O Cyprze Północnym · Famagusta
Famagusta (Gazimağusa): miejsca warte zobaczenia
Stan na 24 października 2026: miejsca warte zobaczenia w Famaguście (Gazimağusa) znajdują się głównie w obrębie otoczonego murami starego miasta, zwanego po turecku Kaleiçi lub Suriçi, oraz wzdłuż wybrzeża na północ od niego. Źródła opisują w obrębie murów Meczet Lali Mustafy Paszy, Zamek Otella, Bramę Lądową, Loch i Muzeum Namıka Kemala oraz Muzeum Canbulata, a poza nimi Salaminę, Enkomi i Klasztor św. Barnaby. Każde poniższe twierdzenie jest przypisane do źródła.
Sprawdzono 23 października 2026 w źródłach wymienionych w tekście i poniżej. Stanowiska stron są przypisane tym stronom.

Miasto w murach (Kaleiçi / Suriçi)
Według Wikipedii (źródło wtórne) historyczne centrum Famagusty leży wewnątrz mniej więcej prostokątnych fortyfikacji zbudowanych głównie przez Wenecjan w XV i XVI wieku, przy czym niektóre odcinki mogą pochodzić z 1211 roku. Ten sam artykuł podaje, że miasto pierwotnie miało dwie bramy, Bramę Lądową i Bramę Morską, a Bramę Arsenału otwarto dla ruchu lądowego w 1933 roku, Bramę Północną zaś w 1965 roku.
Co do układu miasta, Wikipedia podaje, że Zamek Otella leży wewnątrz murów, a pałac weneckiego namiestnika stoi w miejscu wcześniejszego pałacu królewskiego Lusignanów. Dodaje, że za panowania osmańskiego wprowadzono ślepe uliczki, a obok licznych domów parterowych stały dwukondygnacyjne domy warstw wyższych. Według Visit North Cyprus główny plac, dziś plac Namıka Kemala, był w czasach osmańskich najbardziej ruchliwą częścią miasta, a w jego pobliżu znajduje się łaźnia Cafer Pasha. Cyprus Mail 13 października 2026 określił miasto w murach jako żywe centrum miejskie ze średniowiecznymi ulicami i fortyfikacjami.
1 / 2

Meczety i kościoły
Visit North Cyprus i Cyprus Mail wskazują, że Meczet Lali Mustafy Paszy to dawna łacińska katedra św. Mikołaja, a Visit North Cyprus dodaje, że później stał się Meczetem Świętej Zofii (Ayasofya) w Famaguście. Baza dziedzictwa Kültür Envanteri wymienia go wśród kościołów przekształconych w meczety i podaje Magosa Ayasofyası oraz Aziz Nikolas Katedrali jako inne nazwy. Kıbrıs Postası poinformował 7 lipca 2026, że w meczecie trwają prace renowacyjne, a z powodu wierceń pobliska ulica została zamknięta dla ruchu pojazdów na około tydzień.
Różne źródła różnie opisują kościoły wewnątrz murów. Wikipedia i Visit North Cyprus zgadzają się, że kościół św. Jerzego Wygnańca, zwany Kościołem Nestoriańskim, służył za stajnię wielbłądów za czasów osmańskich, a w 1905 roku przekazano go Grekom cypryjskim. Różnią się co do jego datowania i położenia, dlatego nie podano tu ani daty, ani położenia. Cyprus Mail (30 grudnia 2024) podaje, że kościół św. Jerzego Łacinników stoi w północnej części starej dzielnicy w pobliżu Wieży Otella, prawdopodobnie pochodzi z późniejszego XIII wieku i miał zostać odrestaurowany ze środków Aliph Foundation.
1 / 3

Zamek, bramy i mury
Departament Starożytności i Muzeów TRCP (Eski Eserler ve Müzeler Dairesi) podaje, że Zamek Otella zbudowali pierwotnie Lusignanowie dla obrony portu; był otoczony głęboką fosą i strzegł Bramy Morskiej, jednego z dwóch głównych wejść do miasta w murach. Datuje wenecką przebudowę na bastion artyleryjski na 1492 rok i podaje, że armaty na dziedzińcu są częściowo osmańskie, a częściowo hiszpańskie. Cyprus Mail i Departament podają różne wieki budowy pierwszego zamku (XIV i XII), dlatego nie podano tu jednej daty.
Jeśli chodzi o Bramę Lądową, Wikipedia podaje, że rawelin w kształcie podkowy zaprojektował Marco Paulo, ukończono go w 1529 roku, a Osmanie zasypali go po oblężeniu w latach 1570-71 i wykuli obok nowy otwór. Departament dodaje, że Bramę Lądową chronił rawelin z przejściami, kaplicą i podziemnymi pomieszczeniami używanymi jako loch. Cyprus Mail poinformował 19 listopada 2023, że ukończono renowację Bastionu Arsenału (Canbulat), sfinansowaną przez UE i przeprowadzoną przez UNDP.
1 / 4

Muzea
Departament Starożytności i Muzeów opisuje Loch i Muzeum Namıka Kemala jako dwukondygnacyjny osmański budynek z ciosanego kamienia, wzniesiony nad pozostałościami Pałacu Weneckiego. Podaje, że pisarz Namık Kemal był tam więziony przez 38 miesięcy po zesłaniu na Cypr w kwietniu 1873 roku i wrócił do Stambułu 29 czerwca 1876 roku. Departament podaje, że muzeum otwarto po raz pierwszy w 1993 roku, a jego ekspozycję zreorganizowano 9 maja 2023 roku.
O Muzeum Canbulata Departament podaje, że mieści się w kamiennym grobowcu pod weneckim bastionem Arsenału. Widoczny obecnie włoski marmurowy grobowiec odbudowano w 1968 roku, a według relacji Departamentu Canbulat Bey zginął, atakując bastion podczas osmańskiego oblężenia. Wymienia znaleziska archeologiczne i przedmioty osmańskie, w tym broń, talerze, kafle ścienne oraz drewnianą inskrypcję nagrobną Kutupa Osmana. Wikipedia podaje, że pałac weneckiego namiestnika nazywał się Palazzo del Provveditore.
1 / 3
Starożytne stanowiska i klasztor poza murami
Departament Starożytności i Muzeów podaje, że badania wskazują początki Salaminy w XI wieku p.n.e., a według archeologów ludzie opuścili Enkomi po trzęsieniu ziemi w 1075 roku p.n.e. i założyli Salaminę. Podaje, że pierwsze monety wybito w VI wieku p.n.e., a większość zachowanych ruin jest rzymska. Po trzęsieniach ziemi cesarz Konstancjusz odbudował miasto jako Konstancję, a według Departamentu ostatni mieszkańcy przenieśli się do Arsinoe po najeździe piratów w 648 roku. Visit North Cyprus dodaje, że wykopaliska na dużą skalę rozpoczęły się w latach 50. XX wieku, a teatr, odkryty w 1959 roku, zwrócony jest w stronę lądu.
Visit North Cyprus opisuje Enkomi, w pobliżu wsi Tuzla, jako ośrodek obróbki miedzi z portem śródlądowym, odbudowany w układzie szachownicowym po zniszczeniu około 1200 roku p.n.e. i opuszczony około 1000 roku p.n.e. Podaje, że około 1 800 przedmiotów z tego stanowiska znajduje się w British Museum. Departament podaje, że Klasztor św. Barnaby stoi przy zachodnim krańcu nekropolii Salaminy, został zbudowany w 477 roku n.e., obecną formę uzyskał w 1756 roku, a od sierpnia 1991 roku był restaurowany; muzeum ikon otwarto w 1992 roku.
1 / 3
Plaże
Źródeł o plażach w pobliżu Famagusty jest niewiele. North Cyprus Education, firma doradztwa edukacyjnego promująca programy uniwersyteckie, a zatem mająca interes handlowy, opublikowała 27 maja 2026 stronę o plaży Glapsides. Podaje na niej, że plaża leży około 5,5 km na północ od miasta przy drodze w stronę Salaminy, jest długa i piaszczysta, a woda pozostaje płytka daleko od brzegu. Zaznacza, że korzystają z niej studenci, mieszkańcy i rodziny oraz że zasady otwarcia i sezonowe atrakcje należy sprawdzić w urzędzie miejskim Famagusty.
1 / 1
Nazwy i kontekst miasta uniwersyteckiego
Według Wikipedii grecka nazwa Ammochostos pojawia się po raz pierwszy w Stadiasmus Maris Magni z III wieku i oznacza „ukryta w piasku”. Wymienia Fama Augusta, Famagouste i Famagosta jako średniowieczne formy nazwy, a Famagusta – jako formę angielską. Mağusa to nieformalna współczesna nazwa turecka, a Gazimağusa formalna nazwa turecka od 25 grudnia 1975 roku, kiedy ustawą parlamentu dodano słowo gazi („weteran”). Starożytna nazwa brzmiała Arsinoe.
Co do uniwersytetu, Eastern Mediterranean University podaje, że jego poprzednik, Instytut Wyższej Technologii, powstał w 1979 roku ze 105 studentami, a w 1986 roku instytut stał się uniwersytetem państwowym. Strona historii uniwersytetu podaje jego adres w Famaguście. Według Wikipedii kościół św. Jerzego Wygnańca służy jako centrum kultury EMU od 1989 roku, a strona North Cyprus Education nazywa plażę Glapsides najbliższą kampusowi EMU plażą publiczną.
Uwagi praktyczne
- Na tej stronie nie podano godzin otwarcia, opłat ani aktualnych zasad dostępu. O renowacji Meczetu Lali Mustafy Paszy Kıbrıs Postası informował 7 lipca 2026, więc dostęp może się różnić od tego, co podają starsze przewodniki.
- Źródła różnią się w niektórych kwestiach: co do daty pierwszej budowy Zamku Otella (XII wiek według Departamentu, XIV wiek według Cyprus Mail) oraz daty i położenia Kościoła Nestoriańskiego. Tam, gdzie się różnią, nie podano jednej wartości.
- Wikipedia jest źródłem wtórnym. Departament Starożytności i Muzeów, Eastern Mediterranean University oraz opatrzone datą doniesienia prasowe stanowią główną podstawę konkretnych dat.
- Źródło o plaży Glapsides publikuje komercyjna firma doradztwa edukacyjnego, dlatego jej opis traktuje się jako jedną z opinii, a nie oficjalną informację.
Najczęściej zadawane pytania
Co warto zobaczyć w Famaguście?
Źródła opisują stare miasto w murach z Meczetem Lali Mustafy Paszy, Zamkiem Otella, Bramą Lądową, Lochem i Muzeum Namıka Kemala oraz Muzeum Canbulata, a także Salaminę, Enkomi i Klasztor św. Barnaby na północ od miasta. Warunki dostępu się zmieniają, dlatego należy sprawdzić je na miejscu.
Czym jest Kaleiçi?
Kaleiçi, zwane też Suriçi, to turecka nazwa otoczonego murami starego miasta Famagusty. Wikipedia opisuje historyczne centrum wewnątrz mniej więcej prostokątnych fortyfikacji z czasów weneckich, zbudowanych głównie w XV i XVI wieku, w którym znajdują się Zamek Otella, miejsce po pałacu namiestnika oraz wiele kościołów i meczetów.
Czy Zamek Otella znajduje się w Famaguście?
Tak. Wikipedia umieszcza Zamek Otella w obrębie murów miejskich Famagusty, a Departament Starożytności i Muzeów wymienia go w swoim regionie Gazimağusa. Departament podaje, że nazwa pochodzi z czasów panowania brytyjskiego i odwołuje się do sztuki Szekspira, a nie do udokumentowanej postaci historycznej.
Gdzie leży Salamina?
Visit North Cyprus opisuje Salaminę jako duże starożytne miasto we wschodniej części Cypru, na północ od Famagusty, a Departament wymienia ją w regionie Gazimağusa. Według Departamentu Klasztor św. Barnaby stoi przy zachodnim krańcu jej nekropolii.
Czym jest Meczet Lali Mustafy Paszy?
Visit North Cyprus i Cyprus Mail opisują go jako dawną łacińską katedrę św. Mikołaja w mieście w murach, później Meczet Świętej Zofii (Ayasofya) w Famaguście. Kıbrıs Postası poinformował 7 lipca 2026 o prowadzonych tam pracach renowacyjnych, dlatego dostęp należy potwierdzić na miejscu.
Dlaczego Famagusta nazywana jest też Mağusa?
Wikipedia podaje, że Mağusa to nieformalna współczesna turecka forma tego samego rdzenia co Ammochostos i Famagusta. Gazimağusa jest formalną nazwą turecką od 25 grudnia 1975 roku, kiedy ustawą parlamentu dodano słowo gazi („weteran”). Źródła greckie używają nazwy Ammochostos.
Źródła
- Departament Starożytności i Muzeów TRCP: Othello Kalesi
- Departament Starożytności i Muzeów TRCP: Namık Kemal Zindanı ve Müzesi
- Departament Starożytności i Muzeów TRCP: Canbulat Müzesi
- Departament Starożytności i Muzeów TRCP: Salamis Ören Yeri
- Departament Starożytności i Muzeów TRCP: St Barnabas İkon ve Arkeoloji Müzesi
- Visit North Cyprus: Salamis Ruins
- Visit North Cyprus: St George Church Greek
- Visit North Cyprus: Enkomi
- Wikipedia: Famagusta (źródło wtórne)
- Wikipedia: Land Gate, Famagusta (źródło wtórne)
- Wikipedia: Nestorian Church, Famagusta (źródło wtórne)
- Kültür Envanteri: Lala Mustafa Paşa Camii
- Cyprus Mail: Varosha, the story of Cyprus's ghost town and what you can see (13 paź 2026)
- Cyprus Mail: Historic bastion in Famagusta fully restored (19 lis 2023)
- Cyprus Mail: Restoration work to begin at Famagusta's St George of the Latins church (30 gru 2024)
- Kıbrıs Postası: Gazimağusa Suriçi'nde Mahmut Celaleddin Sokak trafiğe kapatıldı (7 lip 2026)
- Eastern Mediterranean University: historia
- North Cyprus Education: Glapsides Beach (27 maja 2026)
Pytania o Cypr Północny?
Napisz do NORTHEA, aby umówić się na prywatną rozmowę o regionach, hotelach lub nieruchomościach.














