Kuzey Kıbrıs Hakkında · Kültür
Kıbrıs Türk kültürü ve gelenekleri
24 Ekim 2026 itibarıyla, Kıbrıs Türk kültürünü anlatan kaynaklar Kıbrıs Türkçesini, halk danslarını ve türküleri, düğün geleneklerini, yerel festivalleri, el sanatlarını, Karagöz gölge oyununu ve masalları kapsıyor. Bu sayfa, KKTC Enformasyon Dairesi'nin, KKTC Eski Eserler ve Müzeler Dairesi'nin, 2021'de Lefkoşa'da yapılan 9. Uluslararası Türk Kültürü Kongresi bildirilerinin, üniversite tezlerinin ve tarihli BRTK haberlerinin anlattıklarını özetler. Lefkara işi gibi bazı gelenekler adanın tamamına aittir; her kayıt, kaynağının hangi coğrafyayı anlattığını belirtir.
31 Ekim 2026 tarihinde metinde adı geçen ve aşağıda listelenen kaynaklarla kontrol edilmiştir. Tarafların tutumları kendilerine atfedilir.

Kıbrıs Türkçesi (Kıbrıs ağzı)
Nurettin Demir'in Çukurova Üniversitesi Türkoloji sitesinde yayımlanan "Kıbrıs Ağızları Üzerine Notlar" yazısına göre Kıbrıs Türkçesi evet/hayır sorularını son heceyi vurgulayarak kurar ve soru ekini standart Türkçeye göre çok daha seyrek kullanır; **Geldín?** "Geldin mi?" anlamına gelir. Demir ayrıca -dir ekinin sık kullanıldığını, insanların telefonda kendilerini tanıtırken bile kullandığını (**Alidir**) ve şimdiki zaman için geniş zamanın kullanıldığını (**çalışırık**, "çalışırız" ya da "çalışıyoruz") anlatır.
Orhan Kabataş, 2006 tarihli Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten'deki makalesinde ağzın ses özelliklerinin standart Türkçeyle değil, Eski Türkçe, Eski Anadolu Türkçesi ve Anadolu ağızlarıyla karşılaştırılması gerektiğini savunur. Lefke Avrupa Üniversitesi'nden Osman Erciyas'ın 9. Uluslararası Türk Kültürü Kongresi'nde sunduğu bildiri, İtalyanca, Venedikçe, Fransızca, Yunanca ve İngilizceden gelip yerlileşen gündelik sözcükleri izler.
Kabataş, tek bir "Kıbrıs ağzı"ndan söz etmeyi bilimsel olarak yanlış bulur ve Kıbrıs Türkçesini bir ağızlar topluluğu olarak tanımlar. Kaynaklar da bu nedenle genel özellikleri, ayrıca belirli yerlere bağlanan özellikleri anlatır: Demir Karpaz'daki ses değişimlerini ve çoğunlukla Gazimağusa çevresinde duyulan bir /z/ türemesini kaydeder, Mustafa Argunşah Lefkoşa konuşmasını öne çıkarır, Elinor Payne ve arkadaşları ise Lefkoşa'dan dört konuşmacıyı incelemiştir. Meryem Betmezoğlu'nun 2014 tarihli Doğu Akdeniz Üniversitesi yüksek lisans tezi yalnızca ünlüyle başlayan sözcükleri inceler; sözcükleri başlıca yayımlanmış üç sözlükten alır.
1 / 11

Halk müziği ve halk dansları
KKTC Enformasyon Dairesi, halk danslarının Kıbrıs Türk kültüründe önemli bir yeri olduğunu, geleneksel âdetler ve eğlencelerden alınan temalar üzerine kurulduğunu ve KKTC halk dansları ekiplerinin uluslararası festivallerde ödüller kazandığını belirtir. Visit North Cyprus, dansların geleneksel olarak kadın ve erkekler tarafından birlikte oynandığını söyler ve zurna, davul, darbuka ve keman eşliğindeki karşılama ile sirtoyu anlatır.
Feyzan Göher'in 9. Uluslararası Türk Kültürü Kongresi'nde (Lefkoşa, 2021; yayın 2024) sunduğu, Kıbrıs türkülerine yansıyan düğün geleneklerini ele alan bildirisi Kıbrıs çiftetellisi, susta, zeybek havaları, Konyalı ve Köroğlu'nu düğünlerde yaygın oynanan havalar arasında sayar. Yakın Doğu Üniversitesi'nden Ilias Abdoulline (European Journal of Arts, 2017) karşılamayı kadın ve erkeklerin oynadığı, 9/8 temelli dört bölümlü bir dizi olarak anlatır.
Birçok yazar adada ortak bir repertuvar anlatır. Bugce Dikmenay (2023), aynı coğrafyada yüzyıllar boyu birlikte yaşamanın ardından Kıbrıslı Türk ve Kıbrıslı Rum halk dansı müziklerinin büyük ölçüde benzer olduğu, farkların daha çok dine ve her toplumun Türkiye ve Yunanistan ile bağlarına dayandığı sonucuna varır. Cem Kafkas'ın 2001 tarihli İstanbul Teknik Üniversitesi tezi, Kıbrıs'taki Türk halk müziğinde Rum, Arap-İslam ve Akdeniz etkileri bildirir. 1994'te HASDER'in Halkbilimi dergisinin editörü dans figürlerinin kaybolduğu ve yerel dansların özgün yapısını yitirdiği uyarısında bulunmuştur.
1 / 13

Kaynakların anlattığı düğün gelenekleri
Göher'in bildirisine göre Kıbrıs Türk düğünleri eskiden yaklaşık bir hafta sürerdi, sonradan kısalmıştır; bildiri aşamaları her birinde söylenen türküler üzerinden izler. Kız istemede söylenen manileri, çeyiz için ilk gün, genellikle pazartesi yapılan yorgan dikimini, çarşamba günkü gelin hamamını, kına gecesini ve gelinin davul zurnayla damadın evine götürülmesini anlatır.
Yeşim Üstün Aksoy, Dilan Çiftçi ve Şevket Öznur'un Lefkoşa, Gazimağusa, Girne ve Güzelyurt'ta 60 kişiyle yapılan görüşmelere dayanan 2022 tarihli Yakın Doğu Üniversitesi çalışması, düğünlerin düğün öncesi, düğün ve düğün sonrası olmak üzere üç aşamada planlandığını anlatır. Mustafa Sever'in Kıbrıs masalları üzerine çalışması, masallarda kırk gün kırk gece süren düğünlerden söz edildiğini belirtir.
Burada kullanılan kaynaklar önceki on yıllardan hatırlanan âdetleri anlatır; bugünkü uygulama aileye ve köye göre değişir. Kutlamalarda sunulan yemekler geleneksel yemekler ve tatlılar sayfasında ele alınır.
1 / 11

Festivaller ve yıllık etkinlikler
KKTC Enformasyon Dairesi Girne Zeytin Festivali'ni (ekim), Güzelyurt Portakal Festivali'ni (haziran–temmuz), Büyükkonuk Eko Günleri'ni (mayıs ve ekim), Uluslararası Bellapais Müzik Festivali'ni (mayıs–haziran), Uluslararası Mağusa Kültür Sanat Festivali'ni (haziran–temmuz), Kıbrıs Tiyatro Festivali'ni (eylül), Girne Kültür Sanat Günleri'ni ve Lefke Hurma Festivali'ni sıralar. Kesin tarih vermez ve güncel bilgi için belediye ve festival sayfalarına yönlendirir.
Tarihli haberler son düzenlemeleri anlatır. BRTK 16 Haziran 2026'da 48. Güzelyurt Portakal Festivali'nin bir önceki akşam Festival Parkı'na yürüyüşle açıldığını ve 21 Haziran 2026'ya kadar süreceğini bildirdi. BRTK 2 Ekim 2025'te Girne Belediyesi'nin düzenlediği 24. Uluslararası Zeytin Festivali'nin Zeytinlik köy meydanında açıldığını ve 5 Ekim'e kadar süreceğini bildirdi. BRTK 20 Ağustos 2025'te 15. Uluslararası Lefkoşa Halk Dansları Festivali'ni Kızılbaş Parkı'nda 28 Ağustos–1 Eylül için duyurdu.
Dinî bayramlar bu resmî festival sayfalarında yer almaz. 2022 tarihli bir Yakın Doğu Üniversitesi yazısı Hıdırellez'i Türk dünyasında 6 Mayıs'ta kutlanan bir bahar bayramı olarak anlatır ancak Kıbrıs'tan söz etmez; bu sayfa için bakılan hiçbir kaynak Kuzey Kıbrıs'ta belirli bir Hıdırellez etkinliğini anlatmadı. Burada adı geçen yerler için ilçeler ve kasabalar sayfasına bakın.
1 / 12

Geleneksel el sanatları: ada geneli ve yöresel
KKTC Enformasyon Dairesi ahşap oymacılığı, örgü, el dokuması kumaşlar, ipek kozası işleri, geleneksel kıyafetler ve iğne işini Kuzey Kıbrıs'ta yapılan el sanatları olarak sıralar ve bir zamanlar kullanım amacı taşıyan bazı eşyaların artık daha çok süs amaçlı olduğunu belirtir. Aysen Soysaldı'nın 9. Uluslararası Türk Kültürü Kongresi'nde sunduğu ve 2021 alan çalışmasına dayanan Kıbrıs el sanatları ve etnografyası bildirisi sepetçiliği, hasırcılığı, dokumacılığı, ipekçiliği ve işlemeyi yer yer anlatır.
Lefkara işi ada geneline ait bir mirastır. UNESCO, "Lefkara laces or Lefkaritika" öğesini 2009'da Kıbrıs'ın (Kıbrıs Cumhuriyeti) adaylığıyla İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi'ne almış ve geleneği Lefkara köyüne yerleştirmiştir. Soysaldı, Lefkara ve çevre köyleri üretim merkezleri olarak anar ve 1963–1974 nüfus hareketlerinden sonra zanaatin Geçitkale, Boğaziçi ve Akıncılar'a yayıldığını yazar.
Visit North Cyprus seramiği, Gazimağusa çevresindeki köylerin kilimlerini, Lapta (Lapithos) yöresinin hesap işini ve Karpaz Yarımadası'nın ipek kozası süslemelerini anlatır. Soysaldı, evlerde ipek böceği yetiştiriciliğinin 1955 civarında sona erdiğini ve son dönemde yeniden canlanma işaretleri olduğunu belirtir. Bakırcılık bildirisinde yalnızca Lefkoşa'da bakır mutfak kaplarını kalaylama zanaatı olan kalaycılık olarak geçer; çömlekçiliği ise kapsam dışında bırakır.
1 / 15

Karagöz gölge oyunu, masallar ve inanışlar
KKTC Enformasyon Dairesi, Karagöz gölge oyununun Kuzey Kıbrıs'ta uzun süredir sevildiğini, konu ve üslubunun yerel olduğunu, televizyondan önce başlıca eğlencelerden biri olduğunu ve köylüler çoğu zaman kasabalara ulaşamadığı için sinemalar açıldıktan sonra da önemini koruduğunu söyler. Girne Üniversitesi'nin Kasım 2020 tarihli, Yakın Doğu Üniversitesi'ndeki bir sergiye ilişkin haberi, gölge oyununun 1571'den sonra Anadolu'dan gelen yerleşimcilerle Kıbrıs'a geldiğini ve yerel özellikler kazandığını belirtir.
Aynı haber, Kıbrıslı Türk gölge oyunu sanatçısı Mehmet Ertuğ'un koleksiyonundan, Kıbrıslı Karagöz ustalarının yaptığı, bir kısmı yaklaşık 100 yıllık 120'den fazla özgün tasviri anlatır. Sünbül Hanım tasvirinin başında ay yıldız bulunduğunu, Ertuğ'un bunu İngiliz yönetimi döneminde Kıbrıslı Türklerin bu simgelere bağlılığının bir işareti olarak yorumladığını söyler.
Mustafa Sever'in Saim Sakaoğlu'nun 1983 tarihli Kıbrıs Türk Masalları derlemesindeki masallara ve Türkân Özokutan'ın 2005 tarihli tezine dayanan kongre bildirisi, Kıbrıs masallarının gündelik yaşamı, yemekleri ve inanışları yansıttığını, yerel sözcüklerin onlara yöresel bir karakter kazandırdığını bulur. HASDER'in Halkbilimi dergisi, Ertuğ'un yerel masalların bir gece yaratığı olan goncoloz üzerine 1994 tarihli çalışmasını yayımlamıştır.
1 / 9

Kültür kurumları ve müzeler
KKTC Enformasyon Dairesi'ne göre Kıbrıs Türk Devlet Tiyatroları 1963'te "İlk Sahne" adıyla kurulmuş, bugünkü adını 1966'da almış ve KKTC'de ve yurt dışında oyunlar sahnelemiştir. Lefkoşa merkezli HASDER (Halk Sanatları Vakfı), 1977'de dernek olarak kurulduğunu, 2001'de vakfa dönüştüğünü, 1986'dan beri Halkbilimi dergisini yayımladığını ve 1983'ten beri her yıl halkbilimi sempozyumu düzenlediğini söyler.
KKTC Eski Eserler ve Müzeler Dairesi, Lefkoşa'daki müzeleri arasında Derviş Paşa Konağı Etnoğrafya Müzesi'ni, Lüzinyan Evi Müzesi'ni ve Mevlevi Müzesi'ni, Girne'de ise Harup Ambarı ve Kıbrıs Evi Müzesi'ni listeler. Diğer yerler için Girne gezilecek yerler ve Gazimağusa gezilecek yerler sayfalarına bakın.
Kıbrıs Türk kültürü üzerine araştırmalar kongre kitaplarında da yer alır: Kıbrıs temalı 9. Uluslararası Türk Kültürü Kongresi 21–24 Ekim 2021'de Lefkoşa'da yapılmış, bildirileri 2024'te Ankara'da Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı tarafından yayımlanmıştır.
1 / 8
Pratik notlar
- Yazımlar kaynaktan kaynağa değişir (karşılama ya da karsilama, Hıdrellez ya da Hıdırellez, Lapta ya da Lapithos); bu sayfa, kaynak kullandığında önce Türkçe biçimi verir.
- Lefkara işi ada geneline ait bir mirastır: UNESCO'nun 2009 kaydı Kıbrıs'ın (Kıbrıs Cumhuriyeti) adaylığıyla yapılmıştır ve Lefkara köyü kuzeyde değildir. Soysaldı, zanaatin 1963–1974'ten sonra kuzeydeki köylerde sürdüğünü anlatır.
- Buradaki düğün gelenekleri çoğunlukla Göher'in türküler üzerine çalışmasından gelir ve eski uygulamayı anlatır; bugünkü her düğünün tarifi değildir.
- Bakılan kaynaklarda bulunamadığı için metne alınmadı: yatak düzme âdeti, sinsilli dansı ve Kuzey Kıbrıs'ta Kirazlı ya da başka bir Hıdrellez etkinliği (henüz doğrulanmadı).
- Festival tarihleri her yıl değişir; ziyaret planlamadan önce düzenleyen belediyeye danışın. Müze ziyaret saatleri burada verilmemiştir; KKTC Eski Eserler ve Müzeler Dairesi'ne danışın.
Sık sorulan sorular
Kıbrıs Türkçesi nedir?
Kıbrıslı Türklerin konuşmasıdır; Orhan Kabataş onu tek bir "Kıbrıs ağzı" değil, bir ağızlar topluluğu olarak tanımlar. Nurettin Demir, vurguyla kurulan evet/hayır sorularını, soru ekinin standart Türkçeye göre çok daha seyrek kullanıldığını ve şimdiki zaman için kullanılan geniş zamanı anlatır. Orhan Kabataş (2006) seslerini Eski Anadolu Türkçesine bağlar; Osman Erciyas ise pisgot (bisküvi) ve nörs (hemşire) gibi İtalyanca, Fransızca, Yunanca ve İngilizceden gelen yerel sözcükleri sıralar.
Geleneksel Kıbrıs Türk halk dansları hangileridir?
Visit North Cyprus çiftler hâlinde oynanan karşılamayı ve halka dansı sirtoyu anlatır. Feyzan Göher'in kongre bildirisi Kıbrıs çiftetellisi, susta, zeybek havaları, Konyalı ve Köroğlu'nu düğün oyun havaları, dingalayı ise kadınların kına gecesinde süpürge sapıyla oynadığı dans olarak anar.
Kıbrıs halk danslarına hangi çalgılar eşlik eder?
Visit North Cyprus zurna, davul, darbuka ve kemanı, zaman zaman akordeon ya da mandolinle birlikte sayar ve bugün canlı gösterilerde çoğunlukla kayıtlı müzik kullanıldığını belirtir. Göher'in bildirisi düğünlerde davul zurna, saz ve ince saz takımlarından söz eder.
Kıbrıs Türk kına gecesinde neler yapılır?
Göher'e göre kına davul zurna ya da saz eşliğinde gelinin evine getirilir, yengelerce karşılanır ve saat 2 sularında yakılır, sabaha kadar müzik çalınırdı. Kadınlar süpürge sapıyla dingala oynar, değirmenci adlı iki kişilik müzikli oyun sergilenirdi.
Geleneksel bir Kıbrıs Türk düğünü ne kadar sürerdi?
Göher, düğünlerin eskiden pazartesi günkü yorgan dikiminden çarşamba günkü gelin hamamına ve sonraki törenlere uzanarak yaklaşık bir hafta sürdüğünü, sonradan kısaldığını yazar. Mustafa Sever, masallarda kırk gün kırk gece süren düğünlerden söz edildiğini belirtir.
Güzelyurt Portakal Festivali ne zaman yapılır?
KKTC Enformasyon Dairesi festivali haziran–temmuz döneminde listeler. BRTK, 48. festivalin Haziran 2026'da açıldığını ve 21 Haziran 2026'ya kadar sürdüğünü bildirdi. Sonraki yılların tarihleri düzenleyicilere sorulmalıdır.
Lefkara işi Kuzey Kıbrıs'a mı aittir?
Lefkara işi ada geneline ait bir mirastır. UNESCO, Lefkara dantelini 2009'da Kıbrıs'ın adaylığıyla listeye almış ve geleneği Lefkara köyüne yerleştirmiştir. Aysen Soysaldı, 1963–1974'ten sonra zanaatin kuzeyde Geçitkale, Boğaziçi ve Akıncılar'a yayıldığını yazar.
Kıbrıs'ta Karagöz nedir?
Karagöz bir gölge oyunudur. KKTC Enformasyon Dairesi, Kuzey Kıbrıs'ta uzun süredir sevildiğini ve televizyondan önce başlıca eğlencelerden biri olduğunu söyler. Girne Üniversitesi haberi, oyunun 1571'den sonra Anadolu'dan gelen yerleşimcilerle geldiğini ve başında ay yıldız bulunan Sünbül Hanım tasviri gibi yerel özellikler kazandığını belirtir.
Lefkoşa'da Kıbrıs Türk halk kültürünü nerede görebilirim?
KKTC Eski Eserler ve Müzeler Dairesi Lefkoşa'da Derviş Paşa Konağı Etnoğrafya Müzesi'ni, Lüzinyan Evi Müzesi'ni ve Mevlevi Müzesi'ni listeler. HASDER, Kıbrıs Folklor Arşiv ve Kütüphanesi'nin 2002'den beri halka açık olduğunu söyler.
Kaynaklar
- KKTC Enformasyon Dairesi: Halk Dansları
- KKTC Enformasyon Dairesi: El Sanatları
- KKTC Enformasyon Dairesi: Festivaller
- KKTC Enformasyon Dairesi: Müzik
- KKTC Enformasyon Dairesi: Tiyatro ve Sahne Sanatları
- KKTC Enformasyon Dairesi: 11. Uluslararası Lefkoşa Halk Dansları Festivali başladı (23 Ağustos 2017)
- KKTC Eski Eserler ve Müzeler Dairesi: Müze ve ören yerleri
- KKTC Eski Eserler ve Müzeler Dairesi: Derviş Paşa Konağı Etnoğrafya Müzesi
- KKTC Eski Eserler ve Müzeler Dairesi: Mevlevi Müzesi
- Demir, N. Kıbrıs Ağızları Üzerine Notlar (Çukurova Üniversitesi Türkoloji sitesi)
- Kabataş, O. (2006). Kıbrıs Türkçesinin Ses Bilgisi Özellikleri. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten
- Betmezoğlu, M. (2014). Kıbrıs Türk Ağızlarında Ünlülerle Başlayan Sözlükbirimler. Doğu Akdeniz Üniversitesi yüksek lisans tezi
- 9. Uluslararası Türk Kültürü Kongresi: Kıbrıs Bildirileri (ed. O. Meşeli). Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı, Ankara, 2024
- Erciyas, O. Kıbrıs Türk Ağzında Yerlileşen Batı Kökenli Sözcükler (9. Uluslararası Türk Kültürü Kongresi)
- Göher, F. Kıbrıs Türkülerine Yansıyan Düğün Gelenekleri (9. Uluslararası Türk Kültürü Kongresi)
- Soysaldı, A. Kıbrıs El Sanatları ve Etnografyası (9. Uluslararası Türk Kültürü Kongresi)
- Sever, M. Kıbrıs Masallarında Gündelik Hayattan İzler (9. Uluslararası Türk Kültürü Kongresi)
- Abdoulline, I. (2017). Music of the Turkish Cypriots: yesterday, today and tomorrow. European Journal of Arts
- Dikmenay, B. (2023). Kıbrıs Türk ve Rum Halk Dansları Müziklerinin Karşılıklı Etkileşimi Üzerine Genel Bakış. International Social Science and Art Studies (Yakın Doğu Üniversitesi)
- Üstün Aksoy, Y., Çiftçi, D., Öznur, Ş. (2022). A Study on Turkish Cypriot Wedding Culture, Bridal Hair Stylists and Make-up Artists. International Social Science and Art Studies (Yakın Doğu Üniversitesi)
- Kafkas, C. (2001). Geçmişten Günümüze Kıbrıs'ta Türk Müziği. İstanbul Teknik Üniversitesi yüksek lisans tezi
- Yakın Doğu Üniversitesi: Türk kültüründe kutsallık atfedilen bir bahar bayramı, Hıdırellez (10 Mayıs 2022)
- UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras: Lefkara laces or Lefkaritika
- Visit North Cyprus: Folklore
- Visit North Cyprus: Traditional Handicrafts
- Visit North Cyprus: Dervis Pasha Mansion
- Visit North Cyprus: Buyuk Hamam
- Visit North Cyprus: Evil Eyes
- BRTK: 48. Güzelyurt Portakal Festivali dün akşam başladı (16 Haziran 2026)
- BRTK: 24. Zeytin Festivali Girne'de açıldı (2 Ekim 2025)
- BRTK: Uluslararası Lefkoşa Halk Dansları Festivali (20 Ağustos 2025)
- CIOFF: Uluslararası Tatlısu Belediyesi Halk Dansları Festivali
- HASDER: Halk Sanatları Vakfı (hakkında)
- HASDER: Halkbilimi, sayı 35-36 (1994)
- Girne Üniversitesi: Kıbrıs Türk Karagöz tasvirleri sergisi (12 Kasım 2020)
- Payne, E., Armostis, S., Lombardo, E., Simon, R., Baltazani, M. (2023). Prosody in Contact: Polar Questions in Cypriot Varieties of Greek and Turkish. ICPhS 2023
- Argunşah, M. (2001). Kıbrıs Türk Ağzında Ünlü Değişmeleri. İlmî Araştırmalar 11
Kuzey Kıbrıs hakkında sorularınız mı var?
Bölgeler, oteller veya gayrimenkul hakkında özel bir görüşme için NORTHEA'ya yazın.