Kuzey Kıbrıs tarihi: 1571 Osmanlı fethinden bugüne kronoloji

Osmanlı fethi ve Osmanlı yönetimi, 1570-1878

Osmanlı kuvvetleri 1570'te Lala Mustafa Paşa komutasında adaya çıktı. Lefkoşa 9 Eylül 1570'te düştü (EBSCO ve Ottoman Cyprus kaynakları uyuşur). Mağusa kuşatması Eylül 1570'te başladı, Ağustos 1571'de sona erdi; Venedik komutanı Marcantonio Bragadin ve Osmanlı komutanı Lala Mustafa Paşa bütün anlatımlarda adı geçen isimlerdir. Kayıp ve asker sayıları kaynaklar arasında o kadar farklıdır ki bu sayfada hiçbirini vermiyoruz.

KKTC Enformasyon Dairesi'nin resmî anlatımı fethi Osmanlı idaresinin başlangıcı olarak sunar; Venedik kaynaklı anlatımlar ise teslimden sonraki öldürmeleri öne çıkarır. İkisi de aşağıdaki kaynaklarda görülür. Osmanlı yönetimi 1878'e kadar sürdü ve Lefkoşa ile Mağusa'da bugün de görülen hanları, hamamları, camileri ve mahalle dokusunu bıraktı.

Britanya yönetimi, 1878-1960

1960 Cumhuriyeti, 1963-64 ve 1974

Kıbrıs Cumhuriyeti 16 Ağustos 1960'ta bağımsız oldu; Britanya iki Egemen Üs Bölgesi'ni elinde tuttu (BM Barış Gücü tarih sayfası). Anayasa iktidarı iki toplum arasında paylaştırıyordu. 30 Kasım 1963'te Cumhurbaşkanı Makarios 13 anayasa değişikliği önerdi; 21 Aralık 1963'te Lefkoşa'da toplumlar arası şiddet başladı. BM Güvenlik Konseyi'nin 4 Mart 1964 tarihli 186 sayılı kararı bir barış gücü (UNFICYP) kurulmasını önerdi.

1963-64 anlatımları farklıdır ve biz bunları atfederek veriyoruz: Kıbrıslı Türk anlatımı Kıbrıslı Türklerin anayasal ortaklıktan zorla çıkarıldığını söyler; Kıbrıslı Rum anlatımı Kıbrıslı Türk yetkililerin çekildiği bir anayasa krizini anlatır. Ölü ve yerinden edilen sayıları kaynaklar arasında değiştiği için kesin sayı verilmez.

15 Temmuz 1974'te Yunan subayların komuta ettiği Milli Muhafız birlikleri Makarios'u devirdi; bütün taraflar bu tarihte uyuşur. 20 Temmuz'da Türkiye Girne yakınlarına asker çıkardı ve aynı gün kabul edilen BM Güvenlik Konseyi 353 sayılı karar ateşkes ve yabancı askerî personelin çekilmesini istedi. Ağustos ortasında ikinci evre yaşandı; 360 sayılı karar 16 Ağustos'ta kabul edildi. Türkiye bunu Kıbrıs Barış Harekâtı olarak adlandırır ve 1960 Garanti Antlaşması'na dayandırır. Kıbrıs Cumhuriyeti ise işgal/istila der. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (10 Mayıs 2001) Türkiye'nin kuzeyde etkin genel kontrole sahip olduğuna hükmetti. Yerinden edilenlerin sayısı kaynağa göre yaklaşık 140.000-200.000 Kıbrıslı Rum ve yaklaşık 50.000-60.000 Kıbrıslı Türk arasında değişir.

1974'ten sonra: 1975, 1983, 2003-04 ve bugün

KKTC'yi devlet olarak yalnızca Türkiye tanır. Kıbrıslı Türk tarafı 1983 ilanını self-determinasyonun ifadesi olarak anlatır; Kıbrıs Cumhuriyeti ayrılıkçı eylem der; BM hukuken geçersiz sayar. Adanın siyasi statüsü uluslararası düzeyde ihtilaflı kalmaya devam eder.