Kuzey Kıbrıs lezzetleri: şeftali kebabı, hellim, molehiya ve macun

Kaynaklar şeftali kebabı, molehiya, kolokas, hellimli, pilavuna ve magarina bulli gibi yemekleri anlatır. Visit North Cyprus ve 2022 tarihli bir Doğu Akdeniz Üniversitesi tezi, meze, et, ot yemekleri, hamur işleri ve tatlıları yerel mutfağın parçası olarak sıralar.

Kaynaklar ceviz macunu (yeşil ceviz reçeli), gullurikya, paluze, basdiş, gırbaç ve Kıbrıs tatlısını anlatır. 2022 tarihli bir tez bunların çoğunu sıralar; Visit North Cyprus ise ceviz macununu misafirlere sıkça sunulan bir kaşık tatlısı olarak anlatır.

Visit North Cyprus mezeyi, bir meyhane yemeğini başlatan küçük yemekler olarak anlatır: önce soğuk tabaklar, ardından ekmek arasında ızgara hellim gibi sıcak olanlar gelir. Menü olmadığını, masadakiler durana kadar yemeklerin gelmeye devam ettiğini söyler.

Visit North Cyprus molehiyayı, Corchorus olitorius yapraklarının domates, soğan, sarımsak ve limon suyuyla kuzu eti veya tavukla pişirilmesi olarak anlatır. Yapraklar yazın toplanıp kurutulur; etsiz bir sürümünden de söz edilir.

2022 tarihli bir tez pilavunayı, rendelenmiş hellim, irmik, yumurta, kuru üzüm ve kuru naneyle doldurulan, üzerine susam ve çörekotu serpilen mayalı bir hamur işi olarak anlatır. Visit North Cyprus, tariflerin bölgeye göre değiştiğini ve tuzlu, yarı tatlı veya tatlı olabileceğini söyler.

Visit North Cyprus hellimi, keçi ve koyun sütünden, bazen inek sütü de katılarak yapılan, yarı sert, olgunlaştırılmamış, salamura bir peynir olarak anlatır. Taze, ızgarada veya barbekü olarak yenir; hellimli ve pilavuna gibi hamur işlerinde kullanılır.

Cumhuriyet'in 2014 tarihli sözlüğü golyandroyu kişniş olarak veriyor; yaprakları ot, tohumları baharat olarak kullanılıyor. Yemek.com ve Hürriyet tohumlarını çakıstez zeytinleriyle birlikte anıyor, tez ise taze golyandroyu bulla ve bidda iç harçları arasında sayıyor.

2022 tarihli bir tez, karpuz kabuğu macununu Kıbrıs macun çeşitleri arasında sayıyor: karpuz kabuğunun beyaz kısmı kireçli suda bekletiliyor ve tarçın ile karanfilli şerbette pişiriliyor. Cumhuriyet (2014) de karpuzu macun çeşitleri arasında sayıyor.

2022 tarihli bir tez, alıcın kırsal alanlarda yabani yetiştiğini, meyvenin macun ve reçel yapılıp kahvaltıda ekmeğe sürüldüğünü belirtiyor. Cumhuriyet (2014), alıç murabbasını bir Lefke pazarında satılan ev yapımı konserveler arasında sayıyor.

Yenidüzen (2013), biddayı yassıltılmış, pişirilip kızarmış patatesin etrafına sarılan bir hamur olarak anlatıyor; hellim ya da köfte eklenen çeşitleri de var. Cumhuriyet'in 2014 tarihli sözlüğü badadezi patates olarak tanımlıyor; dolayısıyla ad, patatesli bidda anlamına geliyor.

Yemek.com, gullurikyayı un, su ve az miktarda tuzun pekmezde pişirilmesiyle yapılan bir yemek olarak anlatıyor; temel malzeme harnup pekmezi. 2022 tarihli tez ise onu harnup pekmezi ve suda pişirilen küçük hamur parçaları olarak veriyor; ılık ya da soğuk servis ediliyor.

Tez ile Visit North Cyprus, soğan ve maydanozla karıştırılmış kuzu kıymasının kuzu gömleğine sarılıp mangalda pişirildiğini anlatır. Yemek.com içinde şeftali bulunmadığını belirtir; Visit North Cyprus ise adın kökeni için iki açıklama verir.

Tez, macunu sert kalması için çoğunlukla kireçli suda bekletilen, korunmuş meyve ya da sebze olarak tanımlıyor; misafire bir bardak suyla servis ediliyor. Kahvaltıda yenen reçelin aksine macun günün her saatinde yeniyor.

Kaynaklar farklı ürünleri anıyor. Yemek.com hellimli, şeftali kebabı, molehiya, kolakas, pirohu, gullurikya, samarella, ceviz macunu, paluze, çakıstez ve pilavunayı sayıyor. Hürriyet karayağ, peksemet ve fırın makarnasını ekliyor; tez ise çok sayıda yemeği türlerine göre sınıflandırıyor.

27 Ekim 2026 itibarıyla kaynaklar yok olduğunu söyler. Yemek.com içinde şeftali bulunmadığını belirtir; yemek, soğan ve maydanozla karıştırılıp kuzu gömleğine sarılan kıymadır. Adın kökeni tartışmalıdır: Wikipedia ve Yemek.com pembe renge veya "Şef Ali kebabı" sözünün bozulmasına değinir.

27 Ekim 2026 itibarıyla Yenidüzen (2013), hırsız kebabını (Kıbrıslı Türk) ve kleftikoyu (Kıbrıslı Rum) yavaş pişirilen tek bir kuzu veya oğlak yemeğinin iki adı sayar; küp kebabını ise kil küpte pişirilen bir versiyon olarak anlatır. Visit North Cyprus "Kup Kebab" adını kleftikonun bir başka adı olarak listeler.

27 Ekim 2026 itibarıyla Yenidüzen (2013) odun ateşli bir kil fırını anlatır: közler kenara itilir, dallar serilir, et üzerine konur ve ağız saman-çamur karışımıyla kapatılır; yaklaşık iki saat sonra hazırdır. Folyoyla kapatılmış tepsi versiyonlarına ve bir kil küp versiyonuna da değinilir.