Demirgazyk Kiprde gurulýan emlägiň gurluşykçysy gijikdirse, togtasa ýa-da ýapylsa: alyjylar nämäni barlap biler

Näme ýalňyş gidip biler

Gurulýan emlägiň töwekgelçiligi bir toplumdyr: taslama gijigip biler, aýratynlyklar üýtgäp biler, gurluşykçynyň maýasy ýeterlik bolman biler, ýer ýa-da rugsatnama ýagdaýy görkezilişinden gowşak bolup biler we aýratyn eýeçilik resminamalary tabşyrylandan soň ýyllar alyp biler. Taslama togtap hem biler: tölegler möhletinde gelmegini dowam etdirýärkä işler haýallaýar ýa-da durýar. Iň erbet ýagdaýda gurluşykçy maliýe taýdan ýapylýar. Sebäpleriň köpüsi borçnama almazdan öň barlanyp bilner.

Näme belli we bu gollanma nämäni aýtmaýar

Biziň töleg meýilnamalary gollanmamyzdaky doly tölenen düzgünden başga, 119/2026 belgili kanun güýjündäki karar gurluşykçy üçin tabşyrmak möhletini bellemeýär, şonuň üçin gijikmede näme boljakdygy şertnama baglydyr. Northea gurulýan emläk tölegleri üçin kanuny escrow döredýän ýa-da gurluşykçylardan olar üçin kepillik bermegi talap edýän resmi DKTR çeşmesini tapmady, şonuň üçin islendik şeýle gorag öz sözlemine we onuň arkasynda kimiň durýandygyna baglydyr.

Bu gollanma gurluşykçy ýapylsa alyjynyň talabynyň nähili tertipleşjekdigini ýa-da sudyň ýa-da ýapyjy dolandyryjynyň näme etjekdigini aýtmaýar. Bu şertnama, ýer eýeçiliginiň ýagdaýyna we gurluşykçynyň şertlerine baglydyr. Goýum tölemezden öň eliňizdäki gurluşykçy we şertnama barada garaşsyz aklawçydan ýazuw ýüzünde netijenama soraň.

Tölemezden öň nämäni gurup bilersiňiz

Bu barlaglar agramyň köpüsini çekýär we olaryň her biri gurluşykçy üçin işlemeýän aklawçy arkaly barlanýar (gurluşykçy barlaglary):

1. Ýer eýeçiligi: ýer böleginiň kimiň adyna bolandygy, eýeçilik görnüşi we onuň üstünde ipotekalaryň ýa-da ýükleriň bardygy ýa-da ýokdugy (eýeçilik resminamasy, ýüklenmeler we hukuk barlagy).
2. Gurluşyk rugsatnamasy: şu taslama üçin berlen, tassyklanan meýilnamalary satuw meýilnamalaryna gabat gelýän.
3. Iş tejribesi: tamamlanan taslamalar, wada berlen senelere görä tabşyrmak we öňki alyjylara aýratyn eýeçilik resminamalarynyň berlendigi ýa-da berilmändigi (gurluşykçylar maglumat binýady).
4. Kompaniýanyň ýagdaýy: hasaba alnan ýuridik şahs, direktorlar, iş ýyllary we islendik açyk jedeller.
5. Hasaba almak: möhürlenen şertnamanyň bir aýyň içinde Etrap tapu edarasynda hasaba alynmagy.
6. Senelere däl-de, tapgyr subutnamasy bilen görünýän tapgyrlara baglanan tölegler (töleg meýilnamalary).
7. Escrow, kepillik ýa-da saklama: diňe tapgyr subutnamasyna garşy goýberilýän bank ýa-da aklawçy tarapyndan saklanýan escrow, tabşyrmazdan öň tölenen tapgyr töleglerini öz içine alýan bank kepilligi ýa-da tabşyrylýança ýa-da eýeçilik resminamasyna çenli saklanýan bahanyň bir paýy. Olaryň hiç biri standart däl, her biriniň bahasy bar we gurluşykçy ýüz öwrüp biler. Aklawçyňyz goýberiş şertlerini, berijini we gurluşykçynyň tölege ukypsyzlygynda näme boljakdygyny barlaýar.
8. Gijikdirme bentleri: sene hökmünde görkezilen tabşyrmak senesi, gijikme üçin öwez tölegi ýa-da bahanyň peseldilmegi, tapgyr gijikdirilen wagty tölegleri togtatmak hukugy, uzak gijikmeden soň yzyna gaýtarma tertibi we ony üpjün edýän zat bilen ýatyrmak hukugy hem-de haýsy sudlaryň ýa-da tertibiň ulanylýandygy.

Irki duýduryş alamatlary

1. Bina soralýan töleg tapgyryndan az öňe gidipdir.
2. Sizden tapgyrdan öň tölemek ýa-da arzanladyş almak üçin häzir tölemek soralýar.
3. Aýratynlyk, meýilnamalar ýa-da tabşyrmak senesi gol çekilen üýtgetme bolmazdan üýtgeýär.
4. Gurluşykçy ýer eýeçiligini, rugsatnamany ýa-da tapgyr resminamalaryny bermekde haýal ýa-da islegsiz.
5. Öňki alyjylar aýratyn eýeçilik resminamalaryna uzak wagtlap garaşypdyr.
6. Täze gözlegde ýere garşy täze ýükler ýa-da ipotekalar peýda bolýar.
7. Direktorlar ýa-da kompaniýa maglumatlary üýtgeýär ýa-da satuw topary aklawçy şertnamany okamazdan öň gol çekmäge basyş edýär.

Kynçylyk başlanda: ilkinji ädimler

Bularyň hiç biri hukuk netijenamasy däl. Bular seresap alyjynyň ilki bilen, şu tertipde ätýän ädimleridir.

1. Duruň we ýagdaýa baha beriň. Aklawçyňyz okamazdan öň täze resminamalara gol çekmäň we taslamany "açmak" üçin hiç zat tölemäň.
2. Aklawçyňyzdan şertnamany hukuklaryňyz üçin okamagyny soraň: tapgyr gijikdirilen wagty tölegleri togtatmak hukugy, gijikme üçin öwez tölegi, ýatyrma we yzyna gaýtarma bentleri hem-de habar bermek tertibi.
3. Islendik habary şertnamanyň talap edýän görnüşinde we salgysyna, ýazuw ýüzünde, aklawçyňyz arkaly beriň.
4. Ýerdäki gidişi siziň adyňyzdan hereket edýän birine ýazuw ýüzünde, seneli suratlar bilen barladyň we edilen tölegler bilen deňeşdirdiň.
5. Ýer böleginiň üstündäki täze ýükler, ipotekalar ýa-da kazyýet kararlary üçin Tapu edarasynda täze gözleg geçiriň.
6. Doly töleg resminama toplumyny saklaň: şertnama, kwitansiýalar, bank tassyknamalary, hat alyşma we tapgyr subutnamasy.

Satyjynyň peýdasyna ipoteka gurnalmadyk ýerinde bir ýyllyk geçiriş möhleti doly bahanyň tölenen senesinden başlanýar we özüne hiç zat bergili bolmadyk, emma eýeçilik resminamasyny geçirmeýän gurluşykçy alyja ýetirilen zyýanyň öwezini dolmaly (biziň gurulýan emläk we gurluşykçy barlaglary gollanmamyz bu düzgüne salgylanýar). Şertnamaňyz üçin haýsy möhletiň ulanylýandygyny we bu gurluşykça garşy haýsy çäräniň hakykatçyldygyny aklawçyňyz tassyklaýar.

Tabşyrmak soňy däl: aýratyn eýeçilik resminamasy

Aýratyn eýeçilik resminamalary taslamanyň gutarnykly tassyklamasyndan soň berilýär. Gurluşykçynyň öňki taslamalarynyň eýeçilik resminamasyna ýetmegi üçin näçe wagt alandygyny soraň; jogap gurluşykçynyň peýdaly ölçegidir. Aklawçyňyz rugsadyňyz Resmi Gazetde çap edilenden soň gelýän bir ýyllyk geçiriş we 75 iş günlük ýygym möhletlerini senenama ýazýar.