Kuzey Kıbrıs hakkında: coğrafya, tarih, yerler ve günlük yaşam

Nerede ve neler bulunur

Kuzey Kıbrıs adanın kuzey kısmını kaplar. Başkent Lefkoşa, BM tampon bölgesiyle bölünmüş surlu bir kenttir. Girne'nin limanı ve kalesi vardır; Gazimağusa'da Venedik surları ve Gotik eski Aziz Nikolaos Katedrali bulunur; doğudaki İskele bölgesi ve Karpaz Yarımadası uzun kumsallar ve seyrek yapılaşmış bir kıyı sunar; batıdaki Güzelyurt ve Lefke narenciye ve vadi bölgesidir, yakınında antik Soli ve Vouni vardır.

• Kuzey Kıbrıs kaleleri: Girne, St Hilarion, Buffavento ve Kantara.
• Salamis ve Gazimağusa: antik kent, surlar, katedral ve Maraş.
• Tarih kronolojisi, 1571'den bugüne: Osmanlı fethinden 2004 referandumlarına.
• Bölge rehberleri: insanların yaşadığı yerler, mesafeler ve günlük hizmetler.

Kısaca tarih ve statü

Osmanlı kuvvetleri Lefkoşa'yı 1570'te, Mağusa'yı 1571'de aldı; Britanya yönetimi 1878'de başladı, Kıbrıs Cumhuriyeti 1960'ta kuruldu. 1963'ten itibaren toplumlar arası şiddet, 1974 darbesi ve Türkiye'nin müdahalesinin ardından ada bölündü. Kıbrıs Türk Federe Devleti 1975'te, KKTC 1983'te ilan edildi. Tutumlar farklıdır: Kıbrıslı Türk tarafı 1983 ilanını self-determinasyon olarak anlatır, Kıbrıs Cumhuriyeti ayrılıkçı eylem der, BM hukuken geçersiz sayar. Ayrıntılar, tarihler ve kaynaklar kronoloji sayfasındadır.

Müzeler

KKTC Eski Eserler ve Müzeler Dairesi'nin listelediği müzeler, ilçe ilçe. Açılış saatleri ve ücretler değiştiği için burada yinelenmemiştir; gitmeden önce ilgili müzeye danışın.

Lefkoşa

• Derviş Paşa Konağı Etnoğrafya Müzesi: Surların içinde Arabahmet Mahallesi'nde yer alan iki katlı bir konak. Daire'ye göre ana kapısında Hicri 1219 (1807) tarihi bulunur; odaları gündelik yaşamın ev eşyalarıyla düzenlenmiştir. (Eski Eserler ve Müzeler Dairesi)
• Taş Eserler Müzesi: Selimiye Camii'nin doğusunda yer alan, iki katlı Venedik tarzı taş yapıda ortaçağa ait oyma taş eserler sergilenir; aralarında Dampierre ailesine ait bir lahit de vardır. Daire, Taş Eserler Müzesi'nin 2003'te onarılıp açıldığını belirtir. (Eski Eserler ve Müzeler Dairesi)
• Mevlevi Müzesi: Eski Mevlevi tekkesi, surlarla çevrili kentte Girne Kapısı'nın hemen ötesinde yer alır. Daire, tekkeyi 17. yüzyıl başına, Emine Hatun'un bağışladığı araziye tarihler ve ilk şeyhinin Konya'dan gelişi için 1607 yılını verir. (Eski Eserler ve Müzeler Dairesi)

Girne

• Harup Ambarı ve Kıbrıs Evi Müzesi: Girne liman cephesi yolu üzerindeki bu iki katlı ev müzesi 1974'te açıldı. Daire, kırsal Kıbrıs yaşamını gösteren sergileri arasında çiftlik aletlerini, bir yağ değirmenini, el işlerini, mutfak eşyalarını ve giysileri sayar. (Eski Eserler ve Müzeler Dairesi)
• Archangelos Mihail İkon Müzesi: Girne'nin Eski Liman bölgesinde yer alan, 1860 tarihli tek nefli kilise, onarılarak 11 Haziran 1990'da ikon müzesi olarak açıldı. Daire, sergilenen ikonlar arasında tarihi en erken olanın 1714 tarihli olduğunu belirtir. (Eski Eserler ve Müzeler Dairesi)

Gazimağusa

• Canbulat Müzesi: Gazimağusa'da Canbulat Burcu'nun (Venedik döneminde Arsenal adıyla anılırdı) altındaki türbede yer alan müzede arkeolojik buluntular ile silah, tabak ve duvar çinisi gibi Osmanlı dönemi eserleri sergilenir. Daire, mevcut mermer türbenin 1968 tarihli olduğunu belirtir. (Eski Eserler ve Müzeler Dairesi)

İskele ve Karpaz

• İskele Arkeoloji Müzesi: 2018'de, Bandabuliya olarak bilinen İngiliz sömürge dönemi çarşı binasında açılan müzede Neolitik Çağ'dan Roma dönemine uzanan sekiz döneme ait eserler sergilenir. Daire, koleksiyonun depolarından seçildiğini belirtir. (Eski Eserler ve Müzeler Dairesi)

Güzelyurt

• Güzelyurt Arkeoloji ve Doğa Müzesi: Bina 1974'e kadar Metropolit'in konutu olarak kullanıldı. Zemin katta doğa tarihi örnekleri, üst katta kronolojik sırayla arkeoloji sergilenir; bunlar arasında 1971-1974'te bir Harvard ve Boston Güzel Sanatlar Müzesi ekibinin kazdığı Toumba tou Skourou buluntuları da vardır. (Eski Eserler ve Müzeler Dairesi)
• Güzelyurt Tren İstasyonu Müzesi (Demiryolu Müzesi): Güzelyurt istasyonu, Kıbrıs Hükümeti Demiryolu hattında 31 Mart 1907'den 1951'e kadar işletildi. Onarılan eşya ambarı 18 Mayıs 2022'de demiryolu müzesi olarak açıldı ve Cyprus Mines Corporation'a ait 3 numaralı buharlı lokomotifi sergiler. (Eski Eserler ve Müzeler Dairesi)

Lefke

• Lefke Maden Müzesi: 24 Mayıs 2025'te, 1930'lardan kalma Vasıf Palas binasının onarılan sinema bölümünde açılan müzede arkeoloji, jeoloji ve Cyprus Mines Corporation bölümleri bulunur. Arkeoloji sergisinde Geç Tunç Çağı'na ait, öküz postu biçimli bir bakır külçe yer alır. (Eski Eserler ve Müzeler Dairesi)

Tarihî yerler ve miras

Eski Eserler ve Müzeler Dairesi'nin ya da Visit North Cyprus'ın anlattığı manastırlar, kiliseler, çarşılar ve harabeler. Kaleler, Salamis ve tarih zaman çizelgesinin kendi sayfaları vardır (İlgili içerikler altında bağlantılıdır).

Lefkoşa

• Büyük Han: Visit North Cyprus, Osmanlıların bu kare planlı kervansarayı Lefkoşa surlarının içinde 1572'de, iki katta 68 odalı olarak inşa ettiğini belirtir. 1990'larda onarıldıktan sonra bugün galeri ve atölyeleri olan bir sanat merkezi olarak işletilmektedir. (Visit North Cyprus)
• Bedesten: Visit North Cyprus, Selimiye Mahallesi'nde yer alan; yaklaşık 6. yüzyıla ait bir Bizans kilisesi olarak başlayan, Lüzinyanlar döneminde Gotik öğeler kazanan ve Osmanlı döneminde kapalı çarşı olarak kullanılan bir yapıyı anlatır. Yapı, onarımın ardından Kasım 2009'da yeniden açıldı. (Visit North Cyprus)
• Lefkoşa Surları (Walls of Nicosia): Visit North Cyprus, 16. yüzyıldan kalma Venedik kent surunu 4,5 km uzunlukta, on bir burç ve üç kapılı olarak, Kuzey Lefkoşa'nın eski kentini çevreleyen bir yapı olarak anlatır. (Visit North Cyprus)

Girne

• Bellapais Manastırı (Bellapais Abbey): Daire, ilk manastır yapısının 1198-1205 yıllarına tarihlendiğini, günümüze ulaşan yapının büyük bölümünün III. Hugh döneminde (1267-1284), avlu ve yemekhanenin ise IV. Hugh döneminde (1324-1359) inşa edildiğini belirtir. Manastır, Beşparmak Dağları'nın eteğinde bir kayalık üzerinde yer alır. (Eski Eserler ve Müzeler Dairesi)
• Antiphonitis Kilisesi (Antifonitis Manastırı): Daire, kubbesi sekiz yuvarlak sütuna oturan kubbeli bir kiliseyi anlatır. Dar giriş holü (narteks) ve güney revağı 14. ya da 15. yüzyılda eklenmiştir; günümüze ulaşan freskler 12.-13. ve 14.-15. yüzyıllara atfedilir. (Eski Eserler ve Müzeler Dairesi)
• Sourp Magar Manastırı (Magaravank): Visit North Cyprus bu manastırı Alevkaya Dağları'nda 530 m yükseklikte gösterir. Manastırın 11. yüzyıl başında Kıpti bir yapı olarak kurulduğunu, yaklaşık 15. yüzyılda Ermenilerin denetimine geçtiğini ve bugün harabeye yakın olduğunu belirtir. (Visit North Cyprus)

Gazimağusa

• Ganchvor Manastırı: Visit North Cyprus, Kilikya'dan gelen Ermeni mültecilerin bu küçük Ermeni Apostolik kilisesini 1346'da Gazimağusa'nın surlarla çevrili kenti içinde inşa ettiğini belirtir. Kilise 1571 kuşatmasından sonra kullanımdan düştü ve 14 Ocak 1945'te yeniden kutsandı. (Visit North Cyprus)

İskele ve Karpaz

• Apostolos Andreas Manastırı: Visit North Cyprus bu Ortodoks manastırını Karpaz Yarımadası'nda gösterir; manastır uzun süre Kutsal Topraklar'a giden hacıların konaklama yeri olmuştur. Kıyıya yakın küçük bir şapel 15. yüzyıla tarihlenir ve buradaki sular Aziz Andreas ile ilişkilendirilir. (Visit North Cyprus)
• Ay Trias Bazilikası (Sipahi): 1957'de Karpaz Yarımadası'ndaki Sipahi köyünde tesadüfen bulunan bu üç nefli bazilikanın mozaik zeminlerini Daire, 5. yüzyıl sonu ya da 6. yüzyıl başına, yani 535'ten öncesine tarihler. Bir mozaik yazıtı yapımcıyı Heracleos olarak adlandırır. (Eski Eserler ve Müzeler Dairesi)

Güzelyurt

• Soli: Daire, Soli'yi MÖ 11. yüzyıla kadar götürür ve kentin bir Asur haraç listesinde Si-il-lu adıyla geçtiğini belirtir. İsveç kazıları 1927'de başladı; Daire, kentin 7. yüzyıldaki Arap akınları sırasında yıkıldığını belirtir. (Eski Eserler ve Müzeler Dairesi)

Lefke

• Vuni Sarayı (Vouni Palace): Daire, sarayın 250 m yüksekliğindeki bir tepede yer aldığını ve ilk kez Pers egemenliğinde, yaklaşık MÖ 500'de Soli kentini gözetlemek için yapıldığını belirtir. İsveçli arkeologlar sarayı 1928-1929'da kazdı; Soli sarayı MÖ 380'de yıktı. (Eski Eserler ve Müzeler Dairesi)

İlginç yerler ve doğal güzellikler

Ziyaretçilerin görebileceği ağaçlar, mağaralar, kıyılar ve yaban hayatı; her biri adı belli bir kamuya açık kaynağa bağlıdır.

Girne

• Girne Limanı'nda harup ticareti: Visit North Cyprus, harubun Kıbrıs'ta MS 1. yüzyıldan beri yetiştirildiğini, Girne Limanı'nın bu ürünün ticaret merkezi olduğunu ve liman cephesindeki yapıların, ticaret 1960'larda gerileyene kadar depo olarak kullanıldığını belirtir. (Visit North Cyprus)

Gazimağusa

• Cumbez Ağacı: Yerel adıyla Cumbez olarak bilinen bir firavun inciri (Ficus sycomorus), Gazimağusa'da Lala Mustafa Paşa Camii'nin dışındaki avluda yetişir. Visit North Cyprus, ağacın Kültür Dairesi'nin Ulusal Miras Listesi'nde yer aldığını belirtir. (Visit North Cyprus)

İskele ve Karpaz

• Karpaz Yarımadası'nın yabani eşekleri: Visit North Cyprus, yabani eşeklerin Karpaz Yarımadası'nda, korunan bir milli park alanı içinde dolaştığını belirtir. Eşeklerin bir zamanlar zeytin ve tahılı değirmenlere taşıdığını, 1970'lerden itibaren çalışan eşeklerin yerini traktör ve kamyonların aldığını not eder. (Visit North Cyprus)
• Karpaz Yarımadası: Visit North Cyprus yarımadayı yaklaşık 80 km uzunlukta ve seyrek nüfuslu olarak; kumsallar, maki ve çam örtüsüyle ve ulusal koruma alanı ilan edildiğini söylediği bir bölgeyle anlatır. Yarımada kıyılarında caretta caretta ve yeşil deniz kaplumbağalarının yuvalandığı belirtilir. (Visit North Cyprus)
• İncirli Mağarası: Çınarlı köyünün yaklaşık 2 km kuzeydoğusunda bir alçıtaşı mağarası. Visit North Cyprus uzunluğunu yaklaşık 250 m olarak verir; bunun yaklaşık 70 m'si ziyaretçilere açıktır ve içeride sarkıtlar, dikitler ve sütunlar bulunur. (Visit North Cyprus)
• Kaplumbağa yuvalama plajları (Golden Beach ve Ronnas Beach): Visit North Cyprus, Karpaz Yarımadası'ndaki Golden Beach ve Ronnas Beach'i caretta caretta ve yeşil deniz kaplumbağaları için yuvalama alanları olarak adlandırır. Yuvalama mevsimini mayıs sonundan eylül sonuna kadar, yavruların çıkışını ise ağustos sonundan itibaren olarak verir. (Visit North Cyprus)

Lefke

• Petra tou Limnidi: Vouni Sarayı'ndan görülebilen, açıkta küçük kayalık bir adacık. Visit North Cyprus, İsveçli arkeologların adacığı 1929'da kazdığını ve çanak çömlek öncesi Neolitik kalıntılar bulduğunu belirtir; adacık bugün sarıbacaklı martının yuvalama alanıdır. (Visit North Cyprus)

Aile gezileri ya da akşam çıkışı mı arıyorsunuz? Ailece gezilecek yerler ve Gece hayatı ve yeme içme sayfalarına bakın.